HỒ CHÍ MINH - BIÊN NIÊN TIỂU SỬ 

TẬP 5 - Giai đoạn: 01/1951 - 12/1954

Hồ Chí Minh - Biên niên tiểu sử, tập 5 ghi lại những hoạt động cách mạng vô cùng phong phú của Chủ tịch Hồ Chí Minh trải rộng khắp núi rừng Chiến khu Việt Bắc và kéo dài trong bốn năm cuối cùng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1951-1954). Bên cạnh những thuận lợi mới giành được: khai thông biên giới Việt - Trung, nối liền Chiến khu Việt Bắc với các nước xã hội chủ nghĩa anh em, lực lượng kháng chiến được củng cố và tăng cường..., cuộc kháng chiến của nhân dân ta đứng trước những thử thách mới: đấu tranh chống bọn can thiệp Mỹ, chuẩn bị lực lượng toàn diện để tổng phản công, phá tan Kế hoạch Nava, kết thúc cuộc kháng chiến thắng lợi và kiên quyết bảo vệ nền độc lập, thống nhất dân tộc.

Hơn 1.500 đầu sự kiện được trình bày trong tập sách này phản ảnh những hoạt động về chỉ đạo thực tiễn của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với Trung ương Đảng trong việc hoạch định đường lối chiến lược và kịp thời định ra những chính sách, biện pháp cho cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi.

Mở đầu tập sách là những sự kiện phản ảnh những ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với Đại hội trù bị của Đảng lần thứ II và những ý kiến mang ý nghĩa chiến lược trong Báo cáo chính trị do Người trình bày tại Đại hội đại biểu chính thức - nhân tố cực kỳ quan trọng để đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đi đến thắng lợi. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc và các cuộc họp hội nghị Ban Chấp hành Trung ương, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cùng với Thường vụ Trung ương Đảng hoạch định và hoàn thiện đường lối kháng chiến - đường lối chiến tranh nhân dân, đổi tên Đảng, đưa Đảng ra hoạt động công khai, tăng cường hơn nữa vai trò của Đảng đối với cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện để mau đi đến thắng lợi. Tiếp đó là những hoạt động chỉ đạo của Người trong Đại hội thống nhất Việt Minh và Liên Việt thành Mặt trận Liên - Việt, nhằm tăng cường hơn nữa khối đại đoàn kết toàn dân trong Mặt trận thống nhất dân tộc, đồng thời tích cực xây dựng liên minh chiến đấu Việt - Miên - Lào.

Trên cương vị đứng đầu Nhà nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thường xuyên chủ trì các phiên họp Hội đồng Chính phủ, ký nhiều sắc lệnh nhằm thực thi Hiến pháp, xây dựng và củng cố chính quyền trong sạch, vững mạnh, huy động tối đa trí tuệ, nhân tài, vật lực của toàn dân cho cuộc kháng chiến. Người đã chỉ đạo xây dựng hậu phương vững mạnh về chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá; ban hành Luật cải cách ruộng đất - thực hiện người cày có ruộng, tạo ra sức mạnh và khí thế mới của giai cấp nông dân - đội quân chủ lực của cuộc kháng chiến, thúc đẩy kháng chiến mau đi đến thắng lợi. Đó là kết quả của phương châm "vừa kháng chiến, vừa kiến quốc" do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đề ra từ đầu cuộc kháng chiến.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà chiến lược quân sự thiên tài, Người không chỉ sớm hoạch định đường lối đúng đắn cho kháng chiến mà còn thường xuyên cùng Bộ Chính trị, Trung ương Đảng trực tiếp duyệt kế hoạch và tham gia chỉ đạo nhiều chiến dịch lớn, từ  chiến dịch Trung du, Hoà Bình, Tây Bắc đến chiến dịch Điện Biên Phủ. Người không chỉ động viên, thăm hỏi cán bộ, chiến sĩ trước và sau trận đánh lớn mà còn gặp gỡ, tham dự tổng kết, rút ra những kinh nghiệm, bài học; nghiêm khắc chỉ ra những khuyết điểm sai lầm cần phải tránh trong các trận chiến đấu sau. Người thực sự là nhà chiến lược thiên tài, là linh hồn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Ngay sau khi chiến lược đánh nhanh thắng nhanh của thực dân Pháp bị phá sản, đế quốc Mỹ vừa tìm mọi cách để "hà hơi tiếp sức" cho đồng minh vừa lộ rõ mưu đồ can thiệp ngày một trắng trợn vào cuộc chiến tranh ở Đông Dương. Do đó, nhân dân ta vừa phải chống Pháp, vừa phải chống âm mưu và những hành động can thiệp quân sự của Mỹ vào cuộc chiến ở Đông Dương. Vào thời điểm này, trong một bộ phận cán bộ và nhân dân ta đã xuất hiện tư tưởng sợ Mỹ. Là nhà tư tưởng lỗi lạc, nhà chiến lược quân sự, Chủ tịch Hồ Chí Minh sớm nhận ra tác hại của tư tưởng sợ Mỹ, Người đã viết hàng trăm bài báo ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc và bút danh C.B đăng báoNhân dân nhằm đánh tan tư tưởng phục Mỹ, sợ Mỹ, ảnh hưởng xấu đến tiến trình cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta. Nội dung bao trùm của những bài báo nói trên là vạch trần bản chất tàn ác, vô nhân đạo của nền dân chủ, nền văn minh kiểu Mỹ; vạch rõ những thất bại liên tiếp về quân sự, chính trị của Mỹ trên thế giới. Từ những dẫn chứng sinh động, Người muốn dẫn đến kết luận cuối cùng là đế quốc Mỹ cũng sẽ thất bại trong cuộc chiến tranh ở Đông Dương và Việt Nam. Thực tế thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta đã khẳng định vai trò to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam, và sự thất bại của thực dân Pháp ở đây đã báo hiệu sự cáo chung của chủ nghĩa thực dân cũ trong thế kỷ XX.

Trong quá trình lãnh đạo cuộc kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn coi công tác xây dựng Đảng là nhân tố hàng đầu, có ý nghĩa quyết định cho thắng lợi của cuộc kháng chiến. Tại các hội nghị Trung ương, các lớp huấn luyện, huấn thị, chỉnh quân... cũng như trên các bài báo công khai, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chú ý đến công tác tư tưởng chính trị cho cán bộ, đảng viên; làm rõ mục đích, tôn chỉ của Đảng Lao động Việt Nam, nhấn mạnh vai trò tiên phong gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong quá trình thực thi nhiệm vụ của mình, đồng thời chỉ rõ tự phê bình và phê bình là quy luật tồn tại và phát triển của Đảng. Đó cũng là một nhân tố quan trọng làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến của nhân dân ta.

Bạn đọc còn có thể tìm thấy trong tập sách những sự kiện phản ánh hoạt động đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh như gửi thư, điện; tiếp xúc với các nhà lãnh đạo, đại diện của nhiều nước, nhiều tổ chức quốc tế, trả lời các nhà báo nhằm giới thiệu, tuyên truyền những thành tựu của công cuộc kháng chiến và kiến quốc, thành tích và kinh nghiệm của phong trào thi đua yêu nước, các cá nhân điển hình trong phong trào thi đua yêu nước, giới thiệu đời sống của nhân dân các nước xã hội chủ nghĩa, về những chuyến đi thăm, làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở các địa phương, cơ sở... Phần cuối của tập sách này là những sự kiện về kháng chiến thắng lợi, hòa bình lập lại ở Việt Nam, Bác Hồ cùng Trung ương Đảng và Chính phủ về Thủ đô Hà Nội, đánh dấu sự thắng lợi hoàn toàn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc Việt Nam.

Quá trình biên soạn Hồ Chí Minh - Biên niên tiểu sử, tập 5, chúng tôi tuân thủ chặt chẽ những nguyên tắc chỉ đạo đã được nêu ra trong Lời giới thiệu chung ở đầu tập 1. Nguồn tư liệu chính dựa vào để biên soạn các sự kiện là biên bản các phiên họp Hội đồng Chính phủ, các sắc lệnh do Người ký, những điện văn, thư từ, những bài báo, những bút tích của Người (trong đó một phần đã được in trong bộ sách Hồ Chí Minh toàn tập, xuất bản lần thứ 2, các tập 6, 7, Văn kiện Đảng toàn tập, các tập 12, 13, 14, 15). Một phần không nhỏ các sự kiện mới và bổ sung trong đợt này (khoảng trên 100 sự kiện) được biên soạn từ nguồn tư liệu mới như những hồi ký của các đồng chí cùng hoạt động mới được in, hồi ký của các chính khách và một số chuyên khảo của các nhà nghiên cứu nước ngoài mới được công bố trong các dịp kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, dịp kỷ niệm năm chẵn thiết lập quan hệ ngoại giao của Việt Nam với các nước, kỷ niệm đại thắng mùa Xuân 1975 lịch sử...

So với lần xuất bản thứ nhất (1995), lần xuất bản này đã được bổ sung, sửa chữa và nâng số sự kiện lên trên 1.500 đầu sự kiện, làm chỉ dẫn 52 tên người, 29 chú thích sự kiện. Vì vậy, Hồ Chí Minh - Biên niên tiểu sử, tập 5, xuất bản lần này không chỉ được bổ sung số lượng sự kiện, nội dung mới mà còn được nâng cao về chất lượng khoa học.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song vì những khó khăn về tư liệu do sách báo kháng chiến chưa phản ánh hết, bị thất lạc hoặc còn đang lưu giữ ở các kho lưu trữ nước ngoài hoặc lưu trữ ở nhiều cơ quan và cá nhân mà chúng tôi chưa có điều kiện tiếp cận và khai thác, nên lần xuất bản này vẫn khó tránh khỏi còn những thiếu sót. Chúng tôi rất mong các cơ quan lưu trữ và bảo tàng, các nhà nghiên cứu và bạn đọc gần xa chỉ giáo về tư liệu, cách tiếp cận vấn đề... để lần xuất bản sau cuốn sách có chất lượng tốt hơn.

 

Hà Nội, tháng 6 năm 2007

MỤC LỤC:

* Năm 1951 - Từ tháng 01 đến tháng 3

NĂM 1951

(Từ tháng 1 đến tháng 3)

Tháng 1, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư chúc Tết tới toàn thể đồng bào, kiều bào, chiến sĩ, anh chị em cán bộ và các cháu thanh thiếu niên nhi đồng. Người khen ngợi những thành tích của quân dân ta đã đạt được trong năm 1950 và chỉ rõ: “Năm 1951 phải là một năm tiến bộ vượt bậc của chúng ta, một năm tích cực chuẩn bị đầy đủ, để chuyển mạnh sang tổng phản công”.

Người còn gửi thư khen các thanh niên kiểu mẫu, đã có thành tích trong sản xuất và chiến đấu và “mong rằng những cháu chưa được khen sẽ cố gắng thi đua... để lần sau Bác được sung sướng nêu lên nhiều, rất nhiều cháu hơn nữa”.

Cùng ngày, nhân dịp năm mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng tới các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước các nước: Liên Xô, Trung Quốc, Triều Tiên, Hunggari, Tiệp Khắc, Cộng hòa dân chủ Đức, Ba Lan, Anbani, Rumani.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Sắc lệnh số 01/SL, bổ nhiệm ông Trần Minh Tước làm Ủy viên Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu Việt Bắc.

- Quyết định thả 119 tù binh Âu – Phi 1). Họ được cấp phát quần, áo và được bảo vệ an toàn khi về nước.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 143, 144-145.

- Báo Cứu quốc, số 1723, 1735 và 1741, ngày 1, 17 và 26-1-1951.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 1, ngày 6

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và làm việc với các đồng chí cố vấn Trung Quốc trước khi Người đi dự Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II.

- Ảnh tư liệu Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 1, ngày 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện cho đồng chí Võ Nguyên Giáp báo tin Người hoãn đi thăm mặt trận. Toàn văn bức điện như sau:

“1- B. đành chờ vậy. Bao giờ có thể đi, Hai lập tức điện B.

2- Hai cứ chuyên tâm đánh giặc; báo cáo cho Đại hội thì có dàn bài là được, sau sẽ thêm.

3- B. gửi lời thân ái thăm bộ đội, cán bộ, cố vấn”.

- Bản sao bức điện, lưu tại Viện Hồ Chí Minh.

Tháng 1, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng tới Chủ tịch nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên Kim Nhật Thành, nhân dịp thành phố Hán Thành được giải phóng. Bức điện có đoạn:

“Cuộc thắng lợi to lớn của nhân dân Triều Tiên đã làm cho bọn đế quốc xâm lược thấy rằng: Khi một dân tộc đã đoàn kết và đứng lên kiên quyết tranh lại quyền độc lập của mình thì dân tộc ấy nhất định thắng lợi và dù bao nhiêu đế quốc cũng không ngăn trở được thắng lợi ấy”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 146.

- Báo Cứu quốc, số 1733, ngày 15-1-1951.

Tháng 1, trước ngày 18

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Đại hội trù bị của Đảng.

Trong thư, Người yêu cầu các đại biểu dự Đại hội trù bị toàn quốc lần thứ II của Đảng cần nghiên cứu sâu sắc các văn kiện, thảo luận thật kỹ những vấn đề chính: “Không nên “tầm chương trích cú” như lối ông đồ nho. Nên tìm hiểu rõ nội dung, sự phát triển và sự quan hệ giữa vấn đề này với vấn đề khác. Nên đưa các vấn đề vào hiện tại và tương lai hơn quá khứ”.

Người nêu rõ “nhiệm vụ chính của Đại hội ta là đẩy mạnh cuộc kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn và xây dựng Đảng Lao động Việt Nam. Vậy việc thảo luận cần đặt trọng tâm vào hai việc đó”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.6, tr. 149-150.

- Văn kiện Đại hội lần thứ II của Đảng, Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương xuất bản,  Hà Nội, 1965, tr. 7-8.

Tháng 1, ngày 18

Tại Việt Bắc Chủ tịch Hồ Chí Minh dự phiên họp trù bị Đại hội toàn quốc lần thứ II của Đảng. Sau khi nghe các báo cáo của các đồng chí Trường Chinh, Hoàng Quốc Việt, Người nói: Báo cáo cần tập trung phân tích sự cần thiết thống nhất Mặt trận Việt Minh và Mặt trận Liên Việt làm một.

- Hoàng Quốc Việt: Con đường theo Bác, Nxb. Thanh niên, Hà Nội, 1990, tr. 276-277.

Tháng 1, trước ngày 20

Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp gửi thư khen ngợi cán bộ và chiến sĩ trên mặt trận Đông Bắc và Trung du đã tiêu diệt nhiều sinh lực địch, chiến thắng giòn giã. Người gửi cho Bộ Chỉ huy các mặt trận Đông Bắc và Trung du bốn lá cờ danh dự để trao tặng cho những đơn vị đạt nhiều chiến công xuất sắc nhất.

- Báo Cứu quốc, số 1737, ngày 20-1-1951.

Tháng 1, ngày 20

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký quyết định khen thưởng các đơn vị bộ đội chiến thắng trong các chiến dịch Trung du và Đông Bắc.

- Báo  Cứu quốc, số 1737, ngày 20-1-1951.

Tháng 1, ngày 24

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Nha Bình dân học vụ, thông báo Nha được thưởng Huân chương Kháng chiến và khen ngợi thành tích xóa nạn mù chữ của Bình dân học vụ. Đồng thời, Người nhắc nhở “phải làm thế nào cho trong một thời gian gần đây, tất cả đồng bào Việt Nam từ 8 tuổi trở lên đều biết đọc biết viết. Ngày ấy, mới là hoàn toàn thắng lợi trên mặt trận diệt giặc dốt”.

Cùng ngày, Người gửi quà Tết tặng chín phụ nữ đã lập thành tích xuất sắc trong chiến dịch Biên giới và chiến dịch Trung du.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 147-148.

- Tài liệu lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh, ký hiệu H4.C1-4.

Tháng 1, ngày 25

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệch số 02/SL, bổ nhiệm ông Lê Quang Đạo giữ chức Cục trưởng Cục Tuyên huấn Tổng cục Chính trị Bộ Tổng tư lệnh Quân đội quốc gia và dân quân Việt Nam.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 1, trước ngày 29

Chủ tịch Hồ Chí Minh trao cho Bộ Canh nông hai bộ quần áo lụa của đồng bào biếu Người để làm giải thưởng tặng “Chiến sĩ lao động trong nông nghiệp”. Trong đó Người dành riêng một bộ cho “Chiến sĩ lao động trong nông nghiệp Nam Bộ”, để khuyến khích phong trào tăng gia sản xuất trong toàn quốc.

- Báo Cứu quốc, số 1743, ngày 29-1-1951.

Tháng 1, cuối tháng

Tại Việt Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với các đồng chí Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp tiếp hai cán bộ của Đảng Cộng sản Pháp là Rôlăng (Rolland) và Ăngđờrê (André) được cử sang công tác tại Việt Nam.

- Alain Russio: Les communistes français et la guerre en Indochine (1944 - 1954), Harmattan, Paris, 1985, p. 337.

Tháng 1, trong tháng

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng chí Trường Chinh, Lê Duẩn gặp đồng chí Võ Nguyên Giáp từ chiến dịch Trung du về Việt Bắc dự Đại hội Đảng, Người yêu cầu Đại tướng Tổng Tư lệnh cần có báo cáo về quân sự của Tổng quân ủy trình Đại hội.

- Võ Nguyên Giáp: Một số ý kiến về kháng chiến chống Pháp, tài liệu đánh máy, lưu tại Viện Hồ Chí Minh.

Đầu năm

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài Đẩy mạnh chiến tranh du kích, ký bút danh Nguyễn Thao Lược. Người nêu “Nguyên tắc đánh giặc là: biết địch, biết ta, trăm trận trăm thắng”, vì “ta biết rõ giặc, giặc không rõ ta. Đi nhẹ không tăm, về lặng không tiếng. Tiến nhanh như gió, thoái kín như đêm. Phục giặc không biết, đánh giặc không ngờ”. Trong vùng địch tạm chiếm, lực lượng to lớn của nhân dân và du kích ta giống như kho thuốc súng trong bụng địch. Ta khéo củng cố và phát triển lực lượng ấy thì giặc Pháp sẽ bị vỡ tung mà chết.

- Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam: Hồ Chí Minh - Biên niên những sự kiện và tư liệu về quân sự, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1990, tr. 127.

Đầu năm

Chủ tịch Hồ Chí Minh mời đồng chí Lê Viết Lượng (đại biểu đang dự Đại hội Đảng lần thứ II) tới gặp. Người nói:

"Vinh và Nghệ An có 20.000 quân Nhật mà khởi nghĩa không xảy ra đổ máu giữa ta và Nhật. Thế là tốt. Giành chính quyền dễ, nhưng xây dựng, củng cố và bảo vệ chính quyền khó hơn. Vạn sự khởi đầu nan. Đảng ta nắm chính quyền có nhiều khó khăn. Tuy nhiên chúng ta có nhiều anh em, bạn bè trên thế giới, cố gắng học tập thì làm được.

Để có thể xây dựng nền kinh tế mới, cần phải có nền tiền tệ độc lập. Do đó, Bộ Chính trị chỉ định chú vào Ban lãnh đạo ngân hàng quốc gia".

- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 40 năm mùa sen nở,  Nxb.  Sự thật, Hà Nội, 1991, tr. 42.

Đầu năm

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư đề nghị với các đồng chí lãnh đạo tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc, về việc xây dựng trường đào tạo nhân tài cho Việt Nam (Dục tài học hiệu). Thời gian đầu, trường đặt tại Tâm Hư, ngoại thành Nam Ninh (từ năm 1953, trường được xây dựng quy mô hoàn chỉnh, nay trở thành cơ sở của Trường Đại học Quảng Tây).

Đồng thời với việc xây dựng khu Học xá ở Nam Ninh, tại Quế Lâm cũng xây dựng một trường cho thiếu nhi
Việt Nam, gọi chung là “Khu học xá Trung ương” 2).

-   Sách Hồ Chí Minh với Quảng Tây, Sở Lưu trữ Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây - Viện Khoa học xã hội Quảng Tây biên soạn, Nxb. Nhân dân Quảng Tây, 2006, tr. 223.

Tháng 2, ngày 5 (ngày 29 Tết)

Thơ chúc Tết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đăng báo Cứu quốc, số 1748. Toàn văn như sau:

“Xuân này kháng chiến đã năm xuân,

Nhiều xuân thắng lợi càng gần thành công.

Toàn dân hăng hái một lòng,

Thi đua chuẩn bị, tổng phản công kịp thời.

Xuân Tân Mão (1951)

Hồ Chí Minh”

Tối, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp gỡ và dự bữa cơm tất niên với các thành viên trong Hội đồng Chính phủ.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 151.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 366.

Tháng 2, ngày 6 (mùng 1 Tết Tân Mão)

Sáng sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dậy, đến phòng các vị bộ trưởng, thứ trưởng trong Hội đồng Chính phủ, bắt tay, chúc Tết từng người.

8 giờ, Người tiếp Đoàn đại biểu Quốc hội, Chính phủ và Mặt trận Việt Minh - Liên Việt do ông Phạm Bá Trực và ông Phan Kế Toại dẫn đầu đến chúc Tết. Người cảm ơn Quốc hội, nhân dân và Chính phủ và chỉ ra rằng, chúng ta mỗi năm mỗi tiến bộ nhưng sẽ còn gặp khó khăn hơn nữa, do vậy phải chuẩn bị đối phó với những khó khăn và khắc phục khuyết điểm để có thắng lợi to lớn hơn không chỉ trên mặt trận quân sự mà còn tiến bộ cả về hành chính, kinh tế, văn hóa xã hội và ngoại giao. Người nhắc Chính phủ phải chú ý sử dụng hợp lý lực lượng của nhân dân bằng cách phát triển khả năng đóng góp của nhân dân và tiết kiệm trong việc sử dụng nhân lực, vật lực của nhân dân. Sau đó, Người cho mang ra một mâm cam, đưa biếu mỗi người một quả với câu: "Khổ tận cam lai", dặn ai có gia đình thì mang cam về.

Chiều, Người chủ tọa cuộc họp Tết Tân Mão của Hội đồng Chính phủ, nghe báo cáo về tình hình thế giới, quân sự và ngoại giao... Sau báo cáo về tình hình chiến dịch Trung du của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận xét rằng, quân đội ta đã tiến bộ nhiều, kết quả thu được có phần vượt mức. Người lưu ý các ngành phải phát triển theo kịp đà phát triển của quân sự, nhất là giao thông liên lạc, y tế, canh nông, kinh tế, tài chính và phải đẩy mạnh tuyên truyền của ta, đập lại sự tuyên truyền của địch.

Khi Hội đồng bàn tới việc cấp dưỡng cho bộ đội địa phương, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh làm thế nào cho sự gánh vác của dân không nặng trong lúc bộ đội địa phương được cấp dưỡng tương đối đầy đủ. Bộ đội địa phương phải tăng gia sản xuất, làm công tác giúp dân, làm cho nhân dân thấy rõ mối quan hệ giữa bộ đội và địa phương.

Tối, Người dự liên hoan văn nghệ lửa trại với các thành viên trong Hội đồng Chính phủ.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư chúc mừng năm mới Tân Mão tới các đơn vị bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, dân quân du kích và toàn thể đồng bào vùng trung du vừa chiến thắng quân địch ở mặt trận Trung du.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Sắc lệnh số 03/SL, bãi bỏ khoản quân lương tính bằng 10% thu hoạch trong thể lệ tạm cấp ruộng đất các loại, để giúp dân nghèo tăng gia sản xuất.

- Quyết định số 4B-QĐ, ân giảm tội tử hình xuống khổ sai chung thân cho một phạm nhân.

- Báo Cứu quốc, số 1749, ngày 7-2-1951.

- Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

- Bản chụp Sắc lệnh và Quyết định, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 367.

Tháng 2, ngày 7

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục chủ tọa phiên họp của Hội đồng Chính phủ. Kết thúc phiên họp, Người căn dặn phải đẩy mạnh công tác thi đua, thực hiện phê bình và tự phê bình thẳng thắn, đúng mức để tiến bộ. Phải vận động nhân dân phê bình cán bộ, phê bình chính quyền, như vậy là thực hiện dân chủ thiết thực và sâu sắc. “Trong lúc thực hiện phê bình và tự phê bình, có thể cán bộ sợ bị trù và dân thì có lúc 10 câu chỉ đúng 2, nhưng ta cứ phải để dân phê bình, nếu không ta sẽ khóa cửa sự phê bình”. ... Người lưu ý Chính phủ phải làm cho cán bộ thấm nhuần tư tưởng, chính sách của Chính phủ để họ thi hành nhiệm vụ một cách đầy đủ, có sáng kiến và phải làm cho chính sách, tư tưởng, đường lối của Chính phủ thấm nhuần đến dân, được nhân dân hiểu và làm đúng, kịp thời thì kháng chiến thu được nhiều thắng lợi.

Chiều, Người lên đường đi tới địa điểm tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng và nói chuyện thân mật với các đại biểu đến dự Đại hội.

Nhân dịp năm mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ tặng Huân chương Kháng chiến cho Nha Bình dân học vụ.

- Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 367.

- Báo Cứu quốc, số 1479, ngày 7-2-1951.

Tháng 2, ngày 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Đại hội trù bị của Đảng. Người giải thích thắc mắc của một số đại biểu về cương lĩnh của Đảng; vấn đề ba giai đoạn chiến lược; vấn đề đổi tên Đảng; Đảng của ai? Giai cấp nào lãnh đạo?

Buổi tối, Người cùng các đại biểu nghe báo cáo về tình hình quân sự của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 368-369.

Tháng 2, trước ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh làm việc với  đồng chí La Quý Ba và đoàn cố vấn Trung Quốc.

- Ảnh tư liệu Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 2, ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm nơi ăn ở của đại biểu dự Đại hội và hội trường. Cùng đi với Người có đồng chí La Quý Ba - đại biểu Đảng Cộng sản Trung Quốc, khách mời của Đại hội.

Tối, tại Hội trường, Chủ tịch Hồ Chí Minh nghe đồng chí Lê Văn Lương báo cáo về chương trình Đại hội, giới thiệu danh sách chủ tịch đoàn... Người dặn dò các đại biểu dự Đại hội và kể một vài kinh nghiệm trong các đại hội quốc tế, đại hội Đảng Pháp mà Người đã dự.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 369.

Tháng 2, ngày 11

8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự lễ khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng. Sau phần thủ tục và diễn văn khai mạc, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng đại biểu đặt vòng hoa tưởng niệm trước Đài các liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc.

Chiều, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Báo cáo chính trị trước Đại hội. Báo cáo gồm 10 phần:

1. Tình hình thế giới trong 50 năm qua. 

2. Đảng ta ra đời.

3. Thời kỳ 1931-1935.

4. Thời kỳ 1936-1939.

5. Thời kỳ 1939-1945.

6. Từ Cách mạng Tháng Tám đến nay.

7. Những khó khăn của Đảng và Chính phủ.

8. Cuộc trường kỳ kháng chiến.

9. Sửa chữa những khuyết điểm sai lầm.

10. Tình hình và nhiệm vụ mới.

Báo cáo chính trị đã khái quát tóm tắt tình hình thế giới trong 50 năm qua, kiểm điểm chính sách của Đảng từ khi thành lập đến nay, nêu lên những khuyết điểm sai lầm về tư tưởng, lý luận, tổ chức và công tác chỉ đạo thực tiễn của Đảng cần khắc phục, đồng thời phân tích tình hình mới, chỉ rõ nhiệm vụ của Đảng là đưa kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn.

Để thực hiện được những nhiệm vụ chính và nhiệm vụ cấp bách, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định “chúng ta phải có một đảng công khai, tổ chức hợp với tình hình thế giới và tình hình trong nước để lãnh đạo toàn dân đấu tranh cho đến thắng lợi, Đảng đó lấy tên là Đảng Lao động Việt Nam”. Đảng Lao động Việt Nam “kết nạp những công nhân, nông dân, lao động trí óc, thật hăng hái, thật giác ngộ cách mạng”. Đảng “theo chủ nghĩa Mác - Lênin”, tổ chức “theo chế độ dân chủ tập trung”, “có kỷ luật sắt, đồng thời là kỷ luật tự giác”, “dùng lối phê bình và tự phê bình” làm “luật phát triển” của Đảng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ:

“Đảng Lao động Việt Nam phải là một đảng to lớn, mạnh mẽ, chắc chắn, trong sạch, cách mạng triệt để.

Đảng Lao động Việt Nam phải là người lãnh đạo sáng suốt, kiên quyết, trung thành của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, của nhân dân Việt Nam, để đoàn kết và lãnh đạo dân tộc kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn, để thực hiện dân chủ mới.

Trong giai đoạn này, quyền lợi của giai cấp công nhân và nhân dân lao động và của dân tộc là một. Chính vì Đảng Lao động Việt Nam là Đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, cho nên nó phải là Đảng của dân tộc Việt Nam”.

Kết thúc Báo cáo chính trị, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh nhiệm vụ của Đảng là:

“- Xây dựng một Đảng Lao động Việt Nam rất mạnh mẽ,

- Đưa kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn,

- Xây dựng Việt Nam dân chủ mới,

- Góp sức vào việc giữ gìn dân chủ thế giới và hòa bình lâu dài”.

Tối, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đại biểu xem phim về đời hoạt động của V.I. Lênin. Sau đó, nói chuyện với các đại biểu, Người nêu cao gương đấu tranh, tác phong của Lênin và căn dặn cán bộ ta hết sức chú ý noi gương Lênin.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 153-176.

- Ban Nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương: Những sự kiện lịch sử Đảng (1945-1954), Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1979, t. 2, tr. 242-247.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 370.

Tháng 2, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng.

Trong giờ nghỉ giải lao, Người ra sân và cùng một số đồng chí tham gia vào một số vũ điệu quốc tế làm cho không khí ngoài hành lang Đại hội rất vui vẻ.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 371.

Tháng 2, ngày 13

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự Đại hội, nghe đồng chí Trường Chinh đọc báo cáo tại hội trường.

20 giờ 30 phút, Người chủ tọa Hội nghị Trung ương mở rộng bàn về các vấn đề quân sự.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 372.

Tháng 2, ngày 14

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục chủ tọa Hội nghị quân sự, cùng dự có đồng chí Trường Chinh và đồng chí La Quý Ba. Sau khi nghe các đại biểu trao đổi, Người phân tích sự phát triển nhanh chóng của bộ đội ta dẫn đến những khó khăn về hậu cần, nhưng những khó khăn đó là dấu hiệu của sự trưởng thành, hứa hẹn nhiều triển vọng tốt đẹp và tiền đồ rực rỡ.

14 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Đại hội Đảng tại hội trường.

Tối, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục chủ tọa Hội nghị quân sự.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 373.

Tháng 2, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng, nghe tham luận về Điều lệ  Đảng.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trư­ởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 373.

Tháng 2, ngày 16

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng. Trước lúc họp, Người báo tin cho Đại hội biết quân Triều Tiên đã mở cuộc phản công lớn vào quân Mỹ và tay sai. Người còn thông báo có một phụ nữ Mỹ lấy chồng người Việt Nam gửi về một chiếc đồng hồ bằng vàng để biếu chị em nào có thành tích cao nhất trong kháng chiến. Nhân dịp này, Người nhắc lại các đại biểu chú ý chọn người nhận giải thưởng cho xứng đáng.

Trong phiên họp, Người trả lời và giải thích kỹ về vấn đề Đảng của ai. Sau đó Đại hội biểu quyết vấn đề này.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 04/SL bổ nhiệm ông Trần Quang Bình làm Giám đốc Nha Bưu điện Việt Nam thay ông Nguyễn Văn Đạt được  điều động sang công tác khác.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trư­ởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 374.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 2, ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trư­ởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 375.

Tháng 2, ngày 18

Chủ tịch Hồ Chí Minh tham gia bầu cử Ban Chấp hành Trung ương mới của Đảng. Người trúng cử vào Ban Chấp hành Trung ương (khoá II) và được bầu làm Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 375.

Tháng 2, ngày 19

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự phiên họp bế mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng.

Tối, Người dự cuộc họp của Ban Chấp hành Trung ương mới bàn về các vấn đề: sắp xếp bộ máy của Đảng, chuẩn bị Hội nghị Trung ương lần thứ nhất, triển khai kế hoạch Đảng ra hoạt động công khai và vấn đề thống nhất Mặt trận Việt Minh - Liên Việt.

- Biên bản Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ nhất (khóa II), lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, Phông Ban Chấp hành Trung ương khóa II.

- Hoàng Quốc Việt: Con đường theo Bác, Nxb. Thanh niên, Hà Nội, 1990, tr. 278-281.

Tháng 2, trước ngày 20

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen ngợi toàn thể chiến sĩ và cán bộ tham gia chiến dịch Trần Hưng Đạo “lần đầu tiên ở đồng bằng đã chiến thắng các binh đoàn lưu động tinh nhuệ nhất của giặc”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 177.

- Hồ Chí Minh: Những bài viết và nói về quân sự, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1987, t. 2, tr. 25.

Tháng 2, trước ngày 21

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen ngợi ông Nguyễn Viết Thái, nông dân xã Hoằng Đức, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa có nhiều thành tích sản xuất lương thực.

- Báo Cứu quốc, số 1759, ngày 21-2-1951.

Tháng 2, ngày 21

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Sắc lệnh số 05/SL, đồng ý để ông Trần Đăng Ninh thôi giữ chức Tổng Thanh tra quân đội, Phó Trưởng ban thanh tra của Chính phủ theo đơn đề nghị của ông.

- Quyết định số 06-QĐ, bác bỏ đơn xin giảm án tử hình của một phạm nhân can tội làm phương hại đến nền độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

- Bản sao Sắc lệnh và Quyết định, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 2, ngày 27

Chiều, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến địa điểm chuẩn bị gặp bộ đội của Đại đoàn 304 đang trên đường hành quân về xuôi.

Tối, Người đến thăm và thưởng cam cho các chiến sĩ đơn vị nuôi quân.

- Báo Cứu quốc, số 1773, ngày 13-3-1951.

- Sư đoàn 304, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1980, t. 1, tr. 27-28.

Tháng 2, ngày 28

Tại Tuyên Quang, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp và nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ của Đại đoàn 304. Người thăm hỏi sức khỏe bộ đội và nói: “Hôm nay là cha đến thăm con, Bác tới thăm cháu, không riêng là Chủ tịch nước tới thăm bộ đội”.

Sau đó, Người nói về tình hình trong nước, thế giới, về ý nghĩa việc Đảng ra hoạt động công khai để lãnh đạo kháng chiến và nhiệm vụ của đại đoàn trong chiến dịch sắp tới. Người căn dặn cán bộ đánh giặc phải biết mình, biết người mới thắng và không được chủ quan, khinh địch.

- Sư đoàn 304, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1980, t. 1, tr. 26-27.

Tháng 2, cuối tháng

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm kho tiền tại hang núi
Nà Khoang gần xã Bô Ca, huyện Nguyên Bình, Cao Bằng. Đến hang, Người nói chuyện thân mật với cán bộ, chiến sĩ đang làm việc tại đây và hỏi:

- Các chú xếp đá kè gọn thế? Các chú lấy đâu ra nhiều cột thế? Nhờ ai thế?

- Dạ, ủy ban cho phép và nhờ anh em liên mỏ Tĩnh Túc giúp.

Biết ở mỏ Tĩnh Túc có một số người Hoa, người dân tộc thiểu số đã nộp vũ khí cho cách mạng, Người hỏi tiếp:

- Có anh em nào công tác ở đây không?

- Dạ, có ạ.

Người khuyên dặn anh em đoàn kết dân tộc, đoàn kết Việt - Hoa, nên trồng rau cải thiện, tiết kiệm dầu thải của đoàn xe để thắp đèn... Trước khi ra về, Người tặng anh em hai bao thuốc lá:

- Quà của Bác có vậy. Các chú chia nhau.

- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 40 năm mùa sen nở, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1991, tr. 42.

Tháng 2

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho các thương binh tại mặt trận Trung du và Đông Bắc. Toàn văn như sau:

“Các chú đã anh dũng xung phong giết giặc. Nay
bị thương, tạm nghỉ ít lâu, Bác gửi lời thân ái chúc các chú mau khỏe, để đánh giặc nữa và dặn các chú cứ yên lòng dưỡng bệnh cho mau lành mạnh, chớ vội xin trở ra mặt trận.

Chào thân ái và quyết thắng

Tháng 2 năm 1951

Hồ Chí Minh”

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 180.

Tháng 2

Từ Tuyên Quang, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Bắc Kạn để phổ biến các văn kiện của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng.

Tại Huyện ủy huyện Bạch Thông, Người đã nói chuyện với các đồng chí trong Tỉnh ủy Bắc Kạn cùng với các cán bộ chủ chốt của tỉnh. Nhân dân biết tin cũng nô nức kéo đến để gặp Người. Trả lời những câu hỏi của đồng bào về tôn chỉ, mục đích và nhiệm vụ của Đảng Lao động Việt Nam, Người nói: “Đảng Lao động Việt Nam lúc này có nhiệm vụ đoàn kết toàn dân, phụng sự Tổ quốc, quyết tâm đánh đuổi bọn đế quốc xâm lược, bảo vệ nền độc lập, xóa bỏ di tích phong kiến, thực hiện người cày có ruộng, phát triển chế độ dân chủ nhân dân làm nền cho chủ nghĩa xã hội sau này”.

- Hoàng Quốc Việt: Con đường theo Bác, Nxb. Thanh niên, Hà Nội, 1990, tr. 281-283.

- Avoóc Hồ, Nxb. Văn hóa dân tộc, Hà Nội, 1997, tr. 158-161.

Tháng 2

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư kêu gọi nông dân toàn quốc thi đua canh tác. Sau khi nêu lên tác dụng to lớn của phong trào toàn dân canh tác đối với kháng chiến, Người nhấn mạnh: “Chiến sĩ ở trước mặt trận thi đua giết giặc lập công, thì đồng bào ở hậu phương phải thi đua tăng gia sản xuất.

Ruộng rẫy là chiến trường,

Cuốc cày là vũ khí,

Nhà nông là chiến sĩ,

Hậu phương thi đua với tiền phương”.

- Báo Nhân dân, số 1, ngày 11-3-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 178-179.

Tháng 3, ngày 1

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp và ông Trần Đăng Ninh đến thăm Trung đội 2, Đại đội 250, Tiểu đoàn 333 bộ đội công binh.

Sau khi thăm hỏi sức khỏe của các cán bộ, chiến sĩ và được biết bộ đội công binh chỉ được ăn 8 lạng gạo một ngày, Người nói với ông Trần Đăng Ninh 3): “Các chú công binh lao động nặng nhọc, vất vả, cần được ăn no. Từ nay chú cho công binh ăn 9 lạng gạo một ngày”. Người chăm chú nghe cán bộ, chiến sĩ công binh báo cáo tình hình học tập, công tác và nhắc nhở cán bộ cần động viên anh em yên tâm phục vụ.

- Lịch sử công binh Việt Nam (1945-1975), Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1991, tr. 74.

Tháng 3, ngày 3

8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự buổi lễ ra mắt quốc dân của Đảng Lao động Việt Nam. Phát biểu kết thúc buổi lễ, Người nêu rõ mục đích của Đảng Lao động Việt Nam là “đoàn kết toàn dân, phụng sự Tổ quốc”, nhiệm vụ của Đảng là “kiên quyết lãnh đạo toàn dân đi đến kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công” và chính sách của Đảng “đúc lại trong mấy chữ là làm cho nước Việt Nam ta: Độc lập - thống nhất - dân chủ - phú cường”.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự lễ khai mạc Đại hội thống nhất Việt Minh - Liên Việt. Phát biểu với Đại hội, Người bày tỏ niềm vui sướng vô hạn vì được thấy "rừng cây đại đoàn kết ấy nở hoa kết quả và gốc rễ nó đang ăn sâu lan rộng khắp toàn dân, và nó có một cái tương lai "trường xuân bất lão"", và “chẳng những là toàn dân Việt Nam đại đoàn kết, mà toàn dân hai nước anh em là Cao Miên và Ai Lao cũng đi đến đại đoàn kết”. Người góp ý cho Đại hội một số vấn đề cần thảo luận như: Xây dựng kỷ luật tự giác trong Mặt trận, vấn đề dân chủ,
nội dung hoạt động của Mặt trận, mối quan hệ giữa các đảng phái, đoàn thể và nhân sĩ trong Mặt trận.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 183-185, 181-182.

- Báo Cứu quốc, số 1777, ngày 19-3-1951.

- Báo Nhân dân, số 2, ngày 25-3-1951.

Tháng 3, ngày 5

Tại Điểm Mạc, Định Hoá (Thái Nguyên) Chủ tịch Hồ Chí Minh đến nói chuyện với hội nghị của Bộ Tổng tư lệnh tổ chức trao nhiệm vụ cho các đơn vị ở hướng chính tham gia chiến dịch Trung du. Người căn dặn: “Các đồng chí sẽ đi qua dải đất lịch sử Bạch Đằng - Vạn Kiếp là dịp để các đồng chí tưởng nhớ lại tấm gương oanh liệt chống ngoại xâm của dân tộc ta, để cùng nỗ lực tiêu diệt được nhiều giặc, giành toàn thắng cho chiến dịch, kế tục truyền thống anh dũng đời trước, tiếp tục chiến đấu bảo vệ nhân dân, bảo vệ Tổ quốc”.

- Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Đường tới Điện Biên Phủ, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1999, tr. 174.

Tháng 3, ngày 7

Trong phiên họp bế mạc Đại hội toàn quốc thống nhất Việt Minh - Liên Việt, Chủ tịch Hồ Chí Minh được Đại hội suy tôn là Chủ tịch danh dự của Mặt trận Liên hiệp quốc dân Việt Nam vừa được thành lập.

- Hoàng Quốc Việt: Con đường theo Bác, Nxb. Thanh niên, Hà Nội, 1990, tr. 293-294.

Tháng 3, ngày 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Quyết định số 07-QĐ, bác đơn xin ân giảm án tử hình của một phạm binh can tội đào ngũ đem theo vũ khí hàng giặc.

- Quyết định số 08-QĐ, bác đơn xin ân giảm án tử hình của hai phạm nhân can tội giết người, cướp của.

- Bản chụp Quyết định, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 3, ngày 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Quyết định số 09-QĐ, bác đơn xin giảm án tử hình của một phạm nhân can tội giết người, cướp của.

- Bản chụp Quyết định, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 3, ngày 11

Bài viết Phong trào mua công trái của Chủ tịch
Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 1, nêu rõ việc "Mua công trái là một việc đã ích cho nước (giúp kháng chiến), lại lợi cho nhà (Chính phủ sẽ trả vốn và lãi)".

Chủ tịch Hồ Chí Minh tham dự Hội nghị liên minh nhân dân ba nước Việt Nam - Cao Miên - Lào và thành lập khối liên minh chiến đấu của nhân dân ba nước Đông Dương.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia,  Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 186.

Tháng 3, ngày 13

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam (khóa II) 4).

Phát biểu tại Hội nghị, Người nhấn mạnh nhiệm vụ quan trọng cần quán triệt trong toàn Đảng, toàn dân là: Bảo vệ hòa bình nhưng phải chuẩn bị nếu chiến tranh xảy ra; cuộc kháng chiến của ta là trường kỳ, trường kỳ phải gian khổ, Người còn chỉ rõ: “Thuận lợi của ta là căn bản, khó khăn của địch cũng là căn bản”.

- Biên bản Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ nhất (khóa II), lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, Phông Ban Chấp hành Trung ương khóa II.

Tháng 3, ngày 14

 Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam (khóa II).

- Biên bản Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ nhất (khóa II), lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, Phông Ban Chấp hành Trung ương khóa II.

Tháng 3, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dự Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương.

Sau khi nghe báo cáo về hoạt động kinh tế, tài chính. Người phát biểu ý kiến, trong đó nhấn mạnh: Trong điều kiện ta đang tiến hành kháng chiến, người ăn nhiều, người làm ít đi nên rất khó khăn. Vậy chiến tranh và sản xuất phải đi đôi cùng phát triển. Ta phải tổ chức lãnh đạo làm sao để tài chính đảm bảo được yêu cầu của cuộc kháng chiến đến thắng lợi.

- Biên bản Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ nhất (khóa II), lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, Phông Ban Chấp hành Trung ương khóa II.

Tháng 3, ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì buổi lễ phát động phong trào sản xuất, tiết kiệm và đợt thi đua sản xuất lập công, đề cao chiến sĩ trong năm 1951 do Chính phủ, Ban Thường trực Quốc hội, Ủy ban Liên Việt toàn quốc tổ chức. Huấn thị tại buổi lễ, Người cho rằng: “.... Thực hiện kế hoạch sản xuất và tiết kiệm là bồi dưỡng và tích trữ lực lượng dồi dào để kháng chiến lâu dài, để chuẩn bị đầy đủ chuyển sang tổng phản công, để đưa kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn”. Người chỉ rõ để thực hiện được phong trào này, phải “gây thành phong trào quần chúng rộng rãi và phải chống tham ô lãng phí”, phải sử dụng tiền của, sức lực và thời gian của nhân dân cho hợp lý. Phải chống bệnh quan liêu, vì đó là nguồn gốc của nạn tham ô, lãng phí.

- Biên niên sự kiện lịch sử hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam (1944-1954), Tổng cục Hậu cần, 1986, tr. 237.

Tháng 3, trước ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm và nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 312 đang chuẩn bị chiến dịch Hoàng Hoa Thám. Người căn dặn phải có quyết tâm cao, phải đoàn kết thì khó khăn mấy cũng vượt qua được.

Sau đó, Người đi thăm nơi ăn, ở, sinh hoạt của bộ đội và dự bữa cơm liên hoan với cán bộ, chiến sĩ đơn vị.

- Đại tướng Lê Trọng Tấn: Từ Đồng Quan đến Điện Biên (Hồi ức), Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1994, tr. 173.

- Một thời ở Đại đoàn 312, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1991, tr. 143-149.

Tháng 3, ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh đi kinh lý vùng biên giới để kiểm tra việc sửa chữa cầu đường từ Thái Nguyên lên Cao Bằng; thăm các lực lượng thanh niên xung phong mở đường; một số đơn vị vận tải và kho tàng dọc tuyến đường.

Cùng ngày, Người gửi thư khen ngợi đồng bào và bộ đội Bình Trị Thiên đã thắng địch trong trận chống càn Thanh Hương - Ư Điềm và nhắc  nhở “chúng ta phải cố gắng hơn nữa và phải nhớ rằng, ở Liên khu 4 du kích là chính, vận động là phụ. Kháng chiến là trường kỳ gian khổ, rồi mới đến thắng lợi hoàn toàn”.

- Lịch sử tham mưu hậu cần Quân đội nhân dân Việt Nam (1950-1975), Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1993, tr. 16.

- Quân khu 4: Lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954), Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1990, tr. 258.

Tháng 3, ngày 20

Trên đường đi kinh lý vùng biên giới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm phân đội thanh niên xung phong C12 đang làm nhiệm vụ tại Nà Cù (thôn Nà Tu, xã Cẩm Giàng, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn).

Người tặng thanh niên xung phong bốn câu thơ, sau này trở thành phương châm hành động của hàng triệu thanh niên cả nước, lập thành tích góp phần vào thắng lợi của cuộc kháng chiến:

Không có việc gì khó,

Chỉ sợ lòng không bền.

Đào núi và lấp biển,

Quyết chí ắt làm nên.

- Ban Chấp hành Đảng bộ Bắc Kạn: Lịch sử Đảng bộ tỉnh Bắc Kạn, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà  Nội, tr. 95.

Tháng 3, ngày 25

Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Phòng gian trừ giặcNgười đảng viên Đảng Lao động Việt Nam phải thế nào? ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 2.

Trong bài: Phòng gian trừ giặc, tác giả nêu kinh nghiệm trong việc huy động quần chúng nhân dân tham gia phong trào phòng gian trừ giancủa Trung Quốc. Theo tác giả: “Có kết quả ấy, là nhờ công an theo đúng đường lối nhân dân, biết dựa vào sức nhân dân, tổ chức và giáo dục nhân dân, làm cho mọi người hiểu rõ phòng gian là nhiệm vụ chung của công dân, là một công việc ái quốc”. Bài báo kết luận, chúng ta cần học hỏi kinh nghiệm của Trung Quốc, đồng thời phải nâng cao ý thức: “Phòng gian đi đôi với giữ bí mật. Đó là hai việc quan trọng cho công cuộc kháng chiến”.

Trong bài: Người đảng viên Đảng Lao động Việt Nam phải thế nào? Tác giả nêu rõ: đảng viên Đảng Lao động Việt Nam là những người “công nhân, nông dân và lao động trí óc yêu nước nhất, hăng hái nhất, cách mệnh nhất”; là những người “kiên quyết phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, phụng sự lao động, những người chí công vô tư, làm gương mẫu trong công cuộc kháng chiến kiến quốc”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 188-190.

- Báo Nhân dân, số 2, ngày 25-3-1951.

Tháng 3, đêm 25 hoặc 26

Trên đường đi kiểm tra việc sửa chữa cầu và một số cơ sở vận tải, kho tàng trên đường số 3, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm các đơn vị ôtô đầu tiên của Cục Vận tải ôtô (Bộ Quốc phòng). Tại một đơn vị, Người dặn: “Hiện nay nước ta chưa sản xuất được xe. Xăng dầu cũng vậy, có rất ít. Kháng chiến còn dài. Chiến dịch ngày một mở rộng, yêu cầu vận chuyển ngày càng cao. Vì vậy, các chú phải giữ gìn xe, tiết kiệm xăng để phục vụ bộ đội.

Xe, xăng là mồ hôi, nước mắt, xương máu của nhân dân. Các chú phải chăm sóc xe, yêu xe như con, quý xăng như máu...”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 193.

- Trần Hữu Dực: Nhớ những lời Bác dạy, in trong cuốn Tình Bác ấm lửa yêu thương, Tổng cục Hậu cần xuất bản, 1990, tr. 99-114.

Tháng 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Hội nghị nông dân cứu quốc toàn quốc lần thứ hai. Trong thư, Người nêu nhiệm vụ chính của nông dân là “thi đua tăng gia sản xuất nhiều lương thực để quân và dân no ấm đánh giặc”. Vì vậy, “Mỗi việc đều phải dựa vào nông dân. Nông dân giác ngộ hăng hái thì kháng chiến mới mau thắng lợi, kiến quốc mới chóng thành công, nông dân mới được giải phóng”, và phải “Ra sức đoàn kết chặt chẽ với mọi tầng lớp nhân dân nhất là công nhân và lao động trí óc, để cùng nhau kháng chiến kiến quốc”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 191-192.

_________________________________

1) Gồm: 10 người Pháp, 17 người  Đức, 11 người Italia, 11 người Tây Ban Nha, 11 người Bỉ, 3 người Thụy Sĩ, 1 người Xênêgan và 55 người Bắc Phi.

2)Trường bắt đầu xây dựng từ tháng 9-1951 tồn tại đến năm 1958, có gần 7.000 học sinh Việt Nam học tập tại đây.

3) Đồng chí Trần Đăng Ninh khi đó giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Cung cấp (Bộ Quốc phòng).

4) Hội nghị họp từ ngày 13 đến ngày 16-3-1951. 

* Năm 1951 - Từ tháng 4 đến tháng 6

NĂM 1951

(Từ tháng 4 đến tháng 6)

Tháng 4, ngày 6 và ngày 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp Hội đồng Chính phủ để nghe báo cáo tình hình thế giới, báo cáo của các bộ, quyết nghị việc phát động một phong trào thi đua lấy tên là “Phong trào thi đua ái quốc, sản xuất, lập công, đề cao chiến sĩ” từ ngày 1-5-1951 đến ngày 19-12-1951
và triệu tập Đại hội chiến sĩ thi đua toàn quốc vào đầu năm 1952. Người căn dặn phải chuẩn bị cuộc thi đua cho chu đáo, việc tuyên truyền phải liên tục, tổ chức Đại hội thi đua các ngành phải tránh hình thức tốn kém và thi đua để đẩy mạnh phong trào sản xuất chứ không phải để đề cao cá nhân. Bàn về vấn đề huy động dân công, Người nhắc nhở Chính phủ và các cấp phải: tiết kiệm sức dân, cố tránh lúc làm mùa và công trình trong huy động.

Trước khi bế mạc cuộc họp, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: Trước các thắng lợi đã đạt được về quân sự, cần giải thích cho cán bộ và nhân dân hiểu rõ cuộc kháng chiến của ta là trường kỳ và gian khổ, tránh chủ quan, khinh địch; các cơ quan phải quân sự hóa đề phòng máy bay địch, mọi người phải giữ bí mật, đẩy mạnh việc tăng gia sản xuất trồng rau và hoa màu. Người còn nhắc lại nhiệm vụ của Bộ Lao động đối với vấn đề dân công và vấn đề thi đua; nhắc Bộ Công thương nghiên cứu việc chuyển hướng giao dịch để đấu tranh kinh tế với địch và điều tra hiểu biết số lượng các sản phẩm có thể đưa ra ngoài.

- Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 4, ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư thăm sức khỏe ông Đặng Thai Mai và gia đình.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 11B/SL, bổ nhiệm ông Nguyễn Văn Hiếu giữ chức Đổng lý Văn phòng và ông Nguyễn Cát Tường giữ chức Phó Đổng lý Văn phòng Bộ Giáo dục.

- Bản chụp bức thư, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 4, ngày 15

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Để hiểu chiến lược, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 4.

Sau khi nêu rõ mục đích của Đảng ta là đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi và nhất định sẽ thắng lợi nhưng phải trường kỳ gian khổ, Người yêu cầu mọi người phải hiểu rõ chiến lược của ta và nhắc nhở khi áp dụng kinh nghiệm nước bạn phải khôn khéo cho phù hợp với hoàn cảnh của nước ta.

- Báo Nhân dân, số 4, ngày 15-4-1951.

Tháng 4 khoảng giữa tháng

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Bộ Chính trị nghe đồng chí Võ Nguyên Giáp báo cáo về kết quả, những khó khăn, những hạn chế của chiến dịch đường số 18 (chiến dịch Hoàng Hoa Thám) và việc chuẩn bị tự phê bình. Người căn dặn: Tự phê bình là cần, nhưng tự phê bình phải tăng cường đoàn kết, rút ra được bài học kinh nghiệm, xây dựng được lòng tin vào chiến dịch sau.

- Võ Nguyên Giáp: Một số ý kiến về kháng chiến chống Pháp, tài liệu đánh máy, lưu tại Viện Hồ Chí Minh.

Tháng 4, từ ngày 17 đến ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị Bộ Chính trị bàn về vấn đề kinh tế, tài chính và chính sách thuế nông nghiệp.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 407.

Tháng 4, ngày 21

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và nói chuyện với cán bộ, học sinh Trường Nguyễn Ái Quốc khóa 11 về vấn đề tổ chức, cán bộ, học tập, nhiệm vụ cách mạng và việc đưa chính sách của Đảng xuống xã.

- Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh - Những sự kiện, Nxb. Thông tin lý luận, Hà Nội, 1987, tr. 86.

Tháng 4, ngày 22

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Hũ gạo kháng chiến của phụ nữ Ngân Sơn, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 5. Người khen ngợi phụ nữ Ngân Sơn (Bắc Kạn) đã đóng góp được nhiều ống gạo tiết kiệm, nêu rõ ý nghĩa của hũ gạo kháng chiến, cách làm hũ gạo kháng chiến và mong rằng các cơ quan, bộ đội và địa phương noi theo đồng bào Ngân Sơn.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 194-196.

- Báo Nhân dân, số 5, ngày 22-4-1951.

Tháng 4, ngày 26

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện tại Hội nghị kiểm thảo chiến dịch đường số 18. Người nhắc nhở cán bộ và bộ đội phải đặc biệt chú ý:

- Chú trọng phê bình mình trước, phê bình người sau, phê bình mình là chính, phê bình người là phụ. Tự phê bình và phê bình cốt để thống nhất tư tưởng. Tư tưởng có thống nhất, hành động mới thống nhất.

- Tất cả mọi người phải có tinh thần phụ trách, thành tâm phụ trách, dũng cảm phụ trách. Trước khi làm phải thảo luận cho kỹ, để chủ trương cho đúng, kế hoạch cho sát và khi đã quyết định rồi thì phải tuyệt đối phục tùng, phải vững lòng tin tưởng, phải quyết tâm thực hiện không một chút do dự.

- Cán bộ cần phải thương yêu đội viên. “Từ tiểu đội trưởng trở lên, từ Tổng Tư lệnh trở xuống, phải săn sóc đời sống vật chất và tinh thần của đội viên, phải xem đội viên ăn uống như thế nào, phải hiểu nguyện vọng và thắc mắc của đội viên. Bộ đội chưa ăn cơm, cán bộ không được kêu mình đói. Bộ đội chưa đủ áo mặc, cán bộ không được kêu mình rét. Bộ đội chưa đủ chỗ ở, cán bộ không được kêu mình mệt. Thế mới dân chủ, mới đoàn kết, mới tất thắng”.

- Quân đội đánh giặc là vì dân, nhưng không phải là “cứu tinh” của dân, mà có trách nhiệm phụng sự nhân dân. Phải làm cho dân tin, dân phục, dân yêu. Mỗi quân nhân phải là một cán bộ tuyên truyền bằng việc làm của quân đội. “Dân như nước, quân như cá”, phải làm cho dân hết sức giúp đỡ mình thì mới đánh thắng giặc.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 206-207.

Tháng 4, ngày 28

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị Ban Kinh tế và Hội đồng Chính phủ. Người đã cùng các đại biểu xét duyệt lại ngân sách trên tinh thần biên chế mới, bàn về chính sách thuế nông nghiệp.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t.2, tr. 409.

Tháng 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào các tỉnh có đê, Người căn dặn: “Trong mỗi địa phương, đồng bào sẽ đặt kế hoạch giữ đê cho thật sát với tình hình quân sự và kinh tế, sẽ cố gắng thực hành kế hoạch cho kỳ được, để giữ gìn kho người và kho thóc của ta” và “thi hành triệt để chương trình hộ đê của Chính phủ”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 199.

Tháng 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân Nam Trung Bộ. Toàn văn bức thư như sau:

“Trong các việc, cán bộ đều cố gắng. Đó là một điều đáng khen. Nhưng còn khuyết điểm nặng, ví dụ:

1. Vụ Sơn Hà: Máy móc, ép buộc đồng bào nhiều việc quá trình độ, dân không hiểu, không thích. Đã thấy sai lầm, nhưng không kịp thời sửa chữa.

2. Việc động viên, chạm đến tài sản gốc, sinh kế của nhân dân, như ruộng đất, trâu bò, vốn liếng, đồng thời quan liêu, chỉ ra mệnh lệnh ép buộc dân đóng góp.

Những khuyết điểm đó, cán bộ phải cùng phê bình và sửa chữa, từ trên xuống, từ dưới lên: kiên quyết sửa chữa cho kỳ được”.

- Viện Lịch sử Đảng: Nam Trung Bộ kháng chiến (1945-1975), Hà Nội, 1992, tr. 152.

Tháng 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho thanh niên. Sau khi biểu dương những thành tích thanh niên đã đạt được và những khuyết điểm cần khắc phục. Người nhắc nhở: “Thanh niên phải xung phong làm gương mẫu trong công tác, trong học hỏi, trong tiến bộ, trong đạo đức cách mạng. Thanh niên phải thành một lực lượng to lớn và vững chắc trong công cuộc kháng chiến và kiến quốc. Đồng thời phải vui vẻ và hoạt bát”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 197-198.

Tháng 4, cuối tháng

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc truyện ký: Thửa ruộng vỡ hoang của tác giả Xuân Trường, đăng trên báo Nhân dân đã 3, 4 kỳ rồi mà vẫn chưa hết, Người viết thư cho toà soạn nhắc nên góp ý với tác giả viết cho gọn lại 1).

- Nhớ một thời làm báo Nhân dân, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996, tr. 58.

- Xuân Trường: Thời gian và nhân chứng, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999, tr. 365.

Tháng 5, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi anh chị em lao động cả nước nhân ngày Quốc tế Lao động 1-5. Người kêu gọi giai cấp công nhân, nhân dân lao động đẩy mạnh phong trào thi đua ái quốc “để chuẩn bị đầy đủ đặng chuyển mạnh sang tổng phản công. Trọng tâm thi đua là:

Quân đội thi đua giết giặc lập công,

Công nhân thi đua tăng gia sản xuất,

Nông dân thi đua sản xuất lương thực,

Trí thức thi đua sáng tác, phát minh,

Cán bộ thi đua cần, kiệm, liêm, chính,

Toàn dân thi đua tích cực tham gia kháng chiến”.

Cùng ngày, báo Nhân dân, số 6, đăng bài của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đảng Lao động Việt Nam với lao động trí óc, ký bút danh C.B, sau khi nhắc lại Tuyên ngôn của Đảng ta “Đảng Lao động Việt Nam sẽ gồm những công nhân, nông dân và lao động trí óc yêu nước nhất, hăng hái nhất, cách mạng nhất” và “Lao động trí óc cần được khuyến khích giúp đỡ, phát triển tài năng”, Người chỉ rõ: “lao động trí óc có nhiệm vụ rất quan trọng trong sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc, trong công cuộc hoàn thành dân chủ mới để tiến đến chủ nghĩa xã hội” và “Muốn đạt mục đích ấy, trí thức ta cần cải tạo tư tưởng, sửa đổi lề lối làm việc”.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Sắc lệnh số 13/SL, bãi bỏ các thứ đóng góp về nông nghiệp cho ngân sách toàn quốc và quỹ địa phương như: thuế điền thổ, thóc công lương, thóc nộp cho quỹ xã, thóc đắp đường... bãi bỏ việc mua thóc định giá; đặt chế độ thu thuế nông nghiệp bằng thóc tính theo hoa lợi.

- Sắc lệnh số 14/SL, thành lập cơ quan Sở Kho thóc trong Bộ Tài chính và nhập Cục Tiếp tế vận tải thuộc Bộ Kinh tế vào Sở Kho thóc.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 200-201, 202-204.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 5, đầu tháng

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho cán bộ và chiến sĩ Trung đoàn 209 cảm ơn các chiến sĩ đã gửi biếu Người một món quà quý: đó là lá cờ Pháp - chiến lợi phẩm trong chiến thắng Mạo Khê. Người mong muốn các chiến sĩ “thi đua diệt nhiều địch, cướp nhiều súng, lấy nhiều cờ, thắng nhiều trận hơn nữa”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 223.

Tháng 5, trước ngày 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào tỉnh Quảng Yên 2) khen ngợi những thành tích của đồng bào “đã hết lòng giúp công, giúp của, giúp đỡ bộ đội, săn sóc thương binh.

Nhờ vậy mà bộ đội ta đã giết được nhiều giặc, thu được nhiều thắng lợi trong chiến dịch đường số 18 3).

- Báo Quân đội nhân dân, số 25, ngày 4-5-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 205.

Tháng 5, ngày 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị Bộ Chính trị bàn về vấn đề quân sự và ngân sách kháng chiến. Sau khi bàn bạc, Người giao cho một số đồng chí chỉ đạo việc nghiên cứu chế tạo, lắp súng ĐKZ ở Vân Nam (Trung Quốc) rồi chuyển về.

- Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, Phông Ban Chấp hành Trung ương khóa II.

Tháng 5, ngày 6

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Sắc lệnh số 15/SL, thành lập và quy định nhiệm vụ cho tổ chức Ngân hàng quốc gia Việt Nam.

- Sắc lệnh số 16/SL, bổ nhiệm ông Nguyễn Lương Bằng giữ chức Tổng Giám đốc và ông Lê Viết Lượng giữ chức Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng quốc gia Việt Nam.

- Sắc lệnh số 17/SL, bãi bỏ Nha Ngân khố quốc gia và Nha Tín dụng sản xuất thuộc Bộ Tài chính và giao mọi công việc của Nha Ngân khố quốc gia và Nha Tín dụng sản xuất cho Ngân hàng quốc gia phụ trách.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 5, ngày 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen học sinh Trường phổ thông Việt Bắc đã lao động, tiết kiệm được một số tiền để giúp vào việc mua công trái.

Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Kinh tế Liên Xô thành công lớn, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 7, nhân dịp kỷ niệm ngày Liên Xô chiến thắng phát xít Đức (9-5). Bằng những dẫn chứng về kinh tế - xã hội, tác giả khẳng định sự phát triển của Liên Xô “càng khuyến khích lòng tự tin hăng hái của nhân dân các nước dân chủ mới, gồm cả Việt Nam ta” và khuyến khích nhân dân ta “cố gắng theo gương thi đua của nhân dân Liên Xô”.

- Báo Nhân dân, số 7, ngày 7-5-1951.

- Tài liệu đánh máy, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 5, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Sắc lệnh số 19/SL, cho phép Ngân hàng quốc gia Việt Nam được phát hành hai loại giấy bạc loại hai mươi đồng (20đ) và năm mươi đồng (50đ).

- Sắc lệnh số 20/SL, ấn định một đồng Việt Nam do Ngân hàng quốc gia Việt Nam phát hành có giá trị bằng mười đồng do Bộ Tài chính phát hành.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 5, ngày 13

Chủ tịch Hồ Chí Minh điện cho Đại hội Liên khu Việt Bắc họp ở Yên Bái phải giải quyết vấn đề lương thực, thực hiện đúng kế hoạch tài chính.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, tr. 412.

Tháng 5, ngày 14

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Sắc lệnh số 22/SL, về việc đổi tên Bộ Kinh tế thành Bộ Công thương.

- Sắc lệnh số 22/SL, về việc thành lập Sở Mậu dịch, một cơ quan kinh doanh trong Bộ Công thương; bãi bỏ Cục Ngoại thương và Sở Nội thương được thành lập năm 1947 và năm 1950.

- Sắc lệnh số 23/SL, cho phép Bộ Giao thông Công chính phát hành hai loại tem in hình “Chủ tịch Hồ Chí Minh”, loại 20 đồng (gồm hai triệu con tem), loại 100 đồng (gồm ba triệu con tem).

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 5, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư đến Đại hội đại biểu Đảng bộ Liên khu Việt Bắc lần thứ nhất. Trong thư, Người lưu ý các đại biểu về những vấn đề cấp bách nhất là vấn đề thiếu lương thực, việc tạm vay thóc chiêm và vấn đề thuế nông nghiệp. Người yêu cầu: Đại hội đại biểu Đảng bộ Liên khu Việt Bắc cần phải thảo luận ba điểm này và quyết định kế hoạch để thi hành cho thiết thực và hợp lý, cho được việc và dân khỏi than phiền.

- Văn kiện Đảng bộ Liên khu Việt Bắc, t. VII, tr. 12.

- Quân đội nhân dân Việt Nam - Bộ Tư lệnh Quân khu I: Tổng kết chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chiến lược quân sự của Liên khu Việt Bắc trong kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1990, t.1, tr. 58.

Tháng 5, ngày 16

Chủ tịch Hồ Chí Minh nghe ông Lê Văn Hiến, Bộ trưởng Bộ Tài chính báo cáo kết quả hội nghị tài chính. Sau đó, Người đề nghị ngành tài chính phải có chính sách khuyến khích sản xuất lương thực, thu thuế công thương nghiệp để có nhiều thóc gạo cho bộ đội ăn no, đánh thắng.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 24/SL, chỉ định ông Trần Vỹ, Chỉ huy trưởng mặt trận Hà Nội làm Ủy viên quân sự Ủy ban kháng chiến hành chính Hà Nội thay ông Phùng Thế Tài.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 413.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 5, trước ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ cho phép Hội hồng thập tự Việt Nam trao trả cho quân đội Pháp hài cốt đã hỏa thiêu của tướng Háctơman.

- Báo Cứu quốc, số 1823, ngày 22-5-1951.

Tháng 5,  ngày 19

Tối, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp đại biểu Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận,... đến chúc thọ Người nhân ngày sinh. Nói chuyện với các đại biểu, Người chỉ rõ: “Khả năng của nhân dân rất nhiều, nhưng cán bộ phải biết giải thích cho nhân dân hiểu rõ", mọi người sẽ nô nức phục vụ và việc gì cũng sẽ làm được.

Sau đó, Người tiếp các nhà báo. Trả lời câu hỏi của các nhà báo về chính sách của Chính phủ, Người nói:

Thống nhất tài chính,

Chỉnh đốn biên chế,

Thu thuế nông nghiệp,

 Đẩy mạnh thi đua.

đều nhằm mục đích làm cho kháng chiến tiến mạnh, tăng gia sản xuất được nhiều và việc đóng góp của đồng bào được giản đơn, tiện lợi hơn”.

Ngoài ra, Người còn trả lời một số câu hỏi về quan hệ quốc tế và vấn đề hòa bình thế giới.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Quyết định số 25-QĐ, ân xá cho một phạm binh thuộc Đại đoàn 308 và ân giảm hạn tù cho 16 phạm binh khác.

- Báo Cứu quốc, số 1822, 1827, ngày 21 và 28-5-1951.

- Bản chụp Quyết định, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 5, sau ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh máy thư gửi hàng binh Pháp Anbe Clavie (Albert Clavier). Toàn văn bức thư như sau:

“Anbe 4) thân mến,

Rất cảm ơn vì những lời cháu đã chúc Bác nhân sinh nhật Bác và vì đóng góp của cháu vào phong trào mua công trái của chúng tôi. Chúc cháu đạt kết quả trong công việc, trong học tập cũng như trong việc thi đua trồng rau xanh.

Chào thân ái

Bác Hồ”

- Bút tích bức thư (bằng tiếng Pháp), lưu tại Trung tâm lưu trữ quốc gia I, Phông Phủ Thủ tướng.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia,  Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 224.

Tháng 5, ngày 20

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cảm ơn Quốc hội, Chính phủ, đồng bào trong nước và kiều bào nước ngoài, bộ đội và các cơ quan, đoàn thể nhân dân, các bà mẹ chiến sĩ và anh em thương binh, các cháu thanh niên và nhi đồng, bà con Hoa kiều và các nhân sĩ bạn bè ngoại quốc đã gửi quà, thư, điện chúc thọ nhân ngày sinh của Người.

Người viết: “Tuổi tuy hơi già, nhưng vì nước ta trẻ, dân ta trẻ, cho nên tinh thần và lực lượng tôi vẫn trẻ. Để báo đáp lòng yêu mến của đồng bào, tôi xin hứa rằng: Với sự giúp đỡ của Quốc hội và Chính phủ, với sự đôn đốc và ủng hộ của toàn dân, với ý chí kiên quyết thi hành mệnh lệnh của cán bộ và bộ đội, tôi quyết đưa cả tinh thần và lực lượng để phụng sự Tổ quốc, và hướng dẫn đồng bào cùng bộ đội đi đến:

Kháng chiến thắng lợi,

Kiến quốc thành công

Và  góp phần vào sự nghiệp giữ gìn dân chủ, hòa bình thế giới”.

Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Tự phê bình, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 9. Mở đầu bài báo Người viết:

“Dao có mài, mới sắc

Vàng có thui, mới trong

Nước có lọc, mới sạch.

Người có tự phê bình, mới tiến bộ”.

Và khẳng định: Đảng cũng thế. Người giải thích “Tự phê bình” là gì? và “tự phê bình phải thế nào?”, rồi chỉ rõ “Đảng đòi hỏi đảng viên và yêu cầu đồng bào thật thà tự phê bình, kiên quyết sửa khuyết điểm, để cùng nhau tiến bộ, để làm cho kháng chiến mau thắng lợi, kiến quốc mau thành công”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 213, 209-212.

- Báo Nhân dân, số 9, ngày 20-5-1951.

Tháng 5, ngày 25

Chủ tịch Hồ Chí Minh lên đường đến địa điểm họp Bộ Chính trị (mở rộng) dự kiến sẽ khai mạc vào ngày 25-5. Trời mưa to, nước suối dâng cao, Người đã bơi qua suối trong khi phần lớn số cán bộ không đến dự họp được.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 415.

Tháng 5, ngày 26

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị (mở rộng) bàn về công tác tài chính, thuế nông nghiệp, công thương nghiệp và phát hành tiền tệ.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 416.

Tháng 5, ngày 27

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhan đề Hiện tình thế giới, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 10. Với những dẫn chứng cụ thể, Người chỉ rõ “Mỹ, Anh, Pháp là thủ phạm gây chiến tranh thế giới”, “Liên Xô là thành trì hòa bình thế giới” và nêu lên sự phát triển mạnh mẽ của phong trào hòa bình trên toàn cầu. Đồng thời, Người nhấn mạnh: Việt Nam phải hăng hái ủng hộ phong trào hòa bình thế giới bằng cách “ra sức kháng chiến để tiêu diệt thực dân Pháp và đánh đổ can thiệp Mỹ” và đẩy mạnh thi đua ái quốc làm cho kháng chiến mau thắng lợi. Cuối cùng, Người khẳng định: “Nguy cơ chiến tranh thế giới tuy to, nhưng chúng ta cố gắng, nhân dân toàn thế giới cố gắng, thì lực lượng gây chiến phe Mỹ sẽ thua, lực lượng dân chủ hòa bình phe ta chắc thắng”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 215-220.

Tháng 5, khoảng giữa tháng đến trước ngày 28

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị cán bộ quân sự trước khi bước vào chiến dịch Quang Trung 5). Người căn dặn: Muốn lấy được lòng dân, chúng ta cần phải làm cho nhân dân thấy chúng ta là bộ đội con em của dân, từ nhân dân mà ra. Chúng ta phải hết sức trau dồi và giữ vững kỷ luật chính trị. Nhưng như vậy cũng chưa đủ, chúng ta còn phải đánh cho thắng nữa mới được. Đánh thắng, giành lấy thắng lợi quân sự cũng tức là đặt cơ sở cho thắng lợi chính trị, tạo điều kiện thực hiện mục đích chính trị.

Cũng trong thời gian này Người căn dặn đồng chí Võ Nguyên Giáp chú trọng công tác vận động đồng bào công giáo. Người còn chỉ rõ: Trung ương cũng có chỉ thị cho khu ủy về vấn đề này.

- Sư đoàn 304, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1980, t. 1, tr. 34-35.

- Võ Nguyên Giáp: Một số ý kiến về kháng chiến chống Pháp, tài liệu đánh máy, lưu tại Viện Hồ Chí Minh.

Tháng 5, ngày 28

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Quyết định số 26-QĐ, ân giảm tội cho 5 phạm nhân và bác đơn xin ân giảm của 6 phạm nhân khác.

- Bản chụp Quyết định, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 6, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho nhi đồng toàn quốc nhân ngày Quốc tế thiếu nhi. Trong thư, Người nêu rõ người lớn kháng chiến là đấu tranh cho nhi đồng, nhưng nhi đồng cũng đấu tranh bằng cách: Thi đua học tập, thi đua giúp tăng gia sản xuất, thi đua giúp đỡ gia đình các thương binh, tử sĩ; đoàn kết, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau giữa nhi đồng Việt Nam với nhi đồng Liên Xô, Trung Quốc và các nước để giữ gìn và hưởng thụ hạnh phúc hòa bình và dân chủ.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 221-222.

Tháng 6, từ ngày 4 đến ngày 6

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì phiên họp của Hội đồng Chính phủ nghe báo cáo về tình hình thế giới tháng 4 và tháng 5; tình hình quân sự tháng 5-1951; các vấn đề nội chính, kinh tế, tài chính, ngân hàng, canh nông, công thương, giao thông công chính, văn hóa xã hội, lương bổng và một số vấn đề khác.

Phát biểu tổng kết phiên họp, Người nêu hai vấn đề:

1. Thành công của phiên họp là đã giải quyết được nhiều vấn đề quan trọng, nhất là vấn đề kinh tế - tài chính. Đó là một sự chuyển hướng lớn.

2. Muốn thực hiện được các công tác quan trọng trên thì trong nội bộ tư tưởng phải thông suốt, phải dựa vào dân và thực hành dân chủ.

- Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 6, ngày 6

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 27/SL, bổ nhiệm chức Đổng lý Văn phòng và Phó Đổng lý Văn phòng Bộ Y tế.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 6, ngày 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 28/SL, bổ nhiệm các chức vụ: Chánh Văn phòng, Trưởng Vụ kế toán, Trưởng vụ phát hành và Trưởng vụ nghiệp vụ Ngân hàng quốc gia Việt Nam.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 6, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Sắc lệnh số 29/SL, tạm thời hợp nhất Nha Công chính và Nha Hỏa xa thuộc Bộ Giao thông Công chính thành Nha Công chính - Hỏa xa.

- Sắc lệnh số 30/SL, bổ nhiệm ông Bùi Văn Các, kỹ sư Công chính, giữ chức Giám đốc Nha Công chính - Hỏa xa, Bộ Giao thông Công chính.

- Sắc lệnh số 31/SL, đổi tên Nha Bưu điện thuộc Bộ Giao thông Công chính thành Nha Bưu điện - Vô tuyến điện.

- Sắc lệnh số 32/SL, bổ nhiệm ông Trần Quốc Bình giữ chức Giám đốc Nha Bưu điện - Vô tuyến điện.

- Sắc lệnh số 33/SL bổ nhiệm ông Hoàng Quốc Thịnh giữ chức quyền Giám đốc Sở Mậu dịch thuộc Bộ Công thương.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 6, ngày 14

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhan đề Đạo đức của Mỹ, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 12. Sau khi nêu lên quan niệm đạo đức của Giêsu, Phật Thích Ca, Khổng Tử và một số ý kiến của các nhà lãnh đạo Mỹ thừa nhận Mỹ đã sử dụng các thủ đoạn quân sự, kinh tế, chính trị... để thực hiện chiến tranh xâm lược, gây nhiều tội ác với các dân tộc khác, tác giả khẳng định đạo đức của đế quốc Mỹ là “đạo đức giết người”.

- Báo Nhân dân, số 12, ngày 14-6-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 225.

Tháng 6, ngày 16

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Tổng tuyển cử ở Pháp, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1841, chỉ rõ luật tuyển cử dân cử giả hiệu ở các nước tư bản và các cuộc tuyển cử ở các nước này đều do Mỹ giật dây.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

+ Sắc lệnh số 34/SL, chỉ định vào Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu 3 các ông:

- Lê Thanh Nghị làm Chủ tịch, thay ông Nguyễn Văn Trân nhận công tác khác.

- Đỗ Mười làm Phó Chủ tịch, thay ông Vũ Duy Hiệu nhận công tác khác.

- Hà Kế Tấn, Tư lệnh địa phương Liên khu 3 làm Ủy viên quân sự, thay ông Hoàng Sâm đi nhận công tác khác.

- Hoàng Đức Tiến và Bác sĩ Nguyễn Xuân Nguyên làm ủy viên.

- Sắc lệnh số 35/SL chỉ định các ông:

- Hoàng Anh làm Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu 4, thay ông Lê Viết Lượng nhận công tác khác.

- Hoàng Văn Diệm làm Phó Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu 4, thay ông Hoàng Anh.

- Báo Cứu quốc, số 1841, ngày 16-6-1951.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 6, ngày 20

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dân mua máy bay, xe tăng, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1844, nêu gương thi đua ái quốc của nhân dân Trung Quốc, với nhiều hình thức, quyên góp tiền để mua vũ khí cho bộ đội đánh Mỹ, giúp Triều và khuyên nhân dân ta cũng nên thi đua với anh chị em nước bạn.

- Báo Cứu quốc, số 1844, ngày 20-6-1951.

Tháng 6, ngày 21

Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 13.

Bài Liên Xô vĩ đại, ca ngợi đất nước, nhân dân Liên Xô đã chiến đấu và chiến thắng trong cuộc chiến tranh to nhất, khủng khiếp nhất trong lịch sử loài người và chiến thắng kẻ thù nguy hiểm nhất là phát xít Đức.

Bài Em bé Triều Tiên, nêu lên tấm gương yêu nước của em bé Triều Tiên đã lấy thân mình che hai hòm thuốc khỏi bị bom đạn bắn vào và em đã hy sinh anh dũng. Người khẳng định: “Trẻ con anh hùng chứng tỏ cả dân tộc anh hùng” và tin tưởng vào sự tất thắng trong cuộc kháng chiến của nhân dân Triều Tiên và nhân dân Việt Nam.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Quyết định số 36-QĐ, ân giảm tội cho một phạm nhân.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 228-230, 226-227.

- Báo Nhân dân, số 13, ngày 21-6-1951.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 6, ngày 25

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Phe nào mạnh, phe nào yếu, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1847, nêu lên một cách giải thích khéo của một nữ cán bộ về vấn đề mạnh hay yếu của phe dân chủ và phe đế quốc.

- Báo Cứu quốc, số 1847, ngày 25-6-1951.

Tháng 6, ngày 26

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đi theo ma, mặc áo giấy, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1848, chỉ rõ sự tàn bạo của quân đội Mỹ ở Triều Tiên thông qua lời kể của một sĩ quan Mỹ.

- Báo Cứu quốc, số 1848, ngày 26-6-1951.

Tháng 6, ngày 27

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện khen các chiến sĩ tham gia chiến dịch Quang Trung “đã tiêu diệt hơn 20 đại đội địch, đã làm lay động tinh thần ngụy quân, đã phát triển chiến tranh du kích, bảo vệ nhân dân, bảo vệ mùa màng”.

-  Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 231.

Tháng 6, ngày 28

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện tới Chủ tịch nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên Kim Nhật Thành, chúc mừng nhân kỷ niệm một năm ngày Triều Tiên kháng chiến chống Mỹ.

Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Phòng gian, trừ gian, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân số 14, nói về kinh nghiệm phòng gian, trừ gian của Trung Quốc và nhắc nhở: “Phòng gian phải đi đôi với giữ bí mật. Đó là hai việc quan trọng cho công cuộc kháng chiến”.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 37/SL, bãi bỏ Vụ Hợp tác xã nông nghiệp thuộc Bộ Canh nông.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 232-233.

- Báo Nhân dân, số 14, ngày 28-6-1951.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 6, ngày 29

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Khói lửa và dầu hỏa, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1850, nêu lên cuộc tranh giành giữa các nước đế quốc xung quanh vấn đề dầu lửa ở Iran.

- Báo Cứu quốc, số 1850, ngày 29-6-1951.

Tháng 6, ngày 30

Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp Đoàn đại biểu nhân dân Việt Nam do đồng chí Hoàng Quốc Việt làm Trưởng đoàn, Linh mục Phạm Bá Trực làm Phó trưởng đoàn, trước khi đoàn lên đường thăm nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa và Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên.

Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Vận động ngụy binh, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1851, nêu lên những ví dụ tốt trong việc vận động ngụy binh quay về với kháng chiến và chỉ rõ “bổn phận của mỗi một đồng bào ở vùng tạm bị chiếm là chịu khó gần gũi ngụy binh. Giải thích cho họ rồi, kéo họ về với ta. Đó là một cách tham gia kháng chiến rất thiết thực”.

- Tài liệu lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

- Báo Cứu quốc, số 1851, ngày 30-6-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 234.

Tháng 6

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho giáo viên, cán bộ phụ trách và ban huấn luyện lớp cán bộ cung cấp. Sau khi nêu rõ “việc cung cấp cũng quan trọng như trực tiếp đánh giặc trước mặt trận”, nhưng “để làm cho đúng thì phải có một chính sách rõ rệt, một tư tưởng thấu suốt”, Người đã chỉ dẫn những biện pháp nâng cao tư tưởng, đạo đức, nghiệp vụ nhằm làm cho lớp học đạt kết quả tốt xứng đáng với sự dạy bảo và tin cậy của Chính phủ, Đoàn thể và bộ đội.

- Báo Quân đội nhân dân, số 31, ngày 2-9-1951.

Tháng 6

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Hội nghị tình báo, Người căn dặn: Tình báo là tai mắt. Tai phải tỏ, mắt phải sáng. Mọi công tác, nhất là công tác tình báo phải tránh chủ quan, khinh địch, hiếu danh và cá nhân chủ nghĩa.

- Bản chụp bức thư đánh máy, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

______________________

1) Mỗi kỳ báo, bài này in 2 cột dài trên trang 4.

2) Nay thuộc tỉnh Quảng Ninh.

3) Còn gọi là chiến dịch Hoàng Hoa Thám.

4) Anbe Clavie (Alber Clavier), lúc ấy là hạ sĩ quan Pháp đã chạy sang hàng ngũ của ta. Nhân dịp ngày sinh lần thứ 61 của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Anbe đã viết thư lên Người chúc mừng và chia sẻ những khó khăn với nhân dân ta, Anbe xin được đóng góp một phiếu công trái trị giá 150.000đ cho Chính phủ Việt Nam.

5) Chiến dịch Quang Trung (chiến dịch Hà Nam Ninh), bắt đầu từ ngày 28-5 đến ngày 20-6-1951.

* Năm 1951 - Từ tháng 7 đến tháng 9

NĂM 1951

(Từ tháng 7 đến tháng 9)

Tháng 7, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng  các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta dự lễ kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc. Tại lễ kỷ niệm, Người tuyên bố mình là “người sung sướng nhất thế giới vì tự mình đã được chứng kiến ba cuộc cách mạng thành công: lần thứ nhất là cách mạng Liên Xô, lần thứ hai là cách mạng Trung Quốc và lần thứ ba là cách mạng Việt Nam”.

Sau buổi lễ, Người về nghỉ đêm tại nhà đồng chí Thụy. Trước khi ngủ Người trao đổi với đồng chí Thụy một số vấn đề về công tác giáo dục.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 426.

Tháng 7 ngày 2

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh dậy sớm đi đến địa điểm làm việc mới. Trên đường đi, Người ghé qua nhà đồng chí La 1) để bàn một số việc đã hẹn.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 427.

Tháng 7 ngày 3

Tại Sơn Dương (Tuyên Quang), Chủ tịch Hồ Chí Minh tiễn Đoàn đại biểu Mặt trận nhân dân Việt Nam 2) sang thăm hữu nghị Trung Quốc và Triều Tiên. Người chúc đoàn lên đường “đoàn kết, thân ái, thành công”.

Buổi sáng, Người làm việc với Bộ trưởng Lê Văn Hiến về dự thảo Điều lệ thuế nông nghiệp. Sau khi nghe Bộ trưởng Lê Văn Hiến trình bày dự thảo, Người hỏi han, cân nhắc từng ly từng tý về nội dung cũng như danh từ. Người nhắc: “Đối với vấn đề thuế nông nghiệp phải thận trọng nghiên cứu, điều tra, cho người đi thực tập, thăm dò dư luận, cân nhắc kỹ càng rồi mới nên ban bố”.

Chiều, Người và Bộ trưởng Lê Văn Hiến tiếp tục làm việc về bản dự thảo Thuế công thương nghiệp.

Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Khổ tận cam lai, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1853. Tác giả cho biết từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, ở các nước tư bản kinh tế ngày thêm quẫn bách, đời sống nhân dân ngày càng khổ sở. Trong khi đó, ở Liên Xô, nhân dân được hưởng hạnh phúc, thái bình và Trung Quốc đang tiến lên con đường sung sướng. Sở dĩ có được như vậy là do nhân dân hai nước đã hy sinh xương máu, nhịn ăn, nhịn mặc để kiến thiết đất nước. Tác giả nhắc nhở: Chúng ta kháng chiến trường kỳ gian khổ, nhất định sẽ có ngày “khổ tận cam lai”  như nhân dân Liên Xô và Trung Quốc. Cuối cùng tác giả kết luận:

“Muốn ăn quả phải trồng cây

Có cực khổ mới có ngày vẻ vang”.

- Hoàng Quốc Việt: Con đường theo Bác, Nxb. Thanh niên, Hà Nội, 1990, tr. 296-299.

- Báo Cứu quốc, số 1853, ngày 3-7-1951.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 427.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 235.

Tháng 7, ngày 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục làm việc với ông Lê Văn Hiến về nội dung của bản dự thảo Điều lệ thuế nông nghiệp và thuế công thương nghiệp.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 427.

Tháng 7, ngày 5

Hai bài viết của Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 15.

- Bài Thi đua ái quốc, hiện tại và tương lai vẻ vang của nước ta, chỉ rõ mục đích và kết quả tiêu biểu của phong trào thi đua ái quốc là đã góp phần làm cho “công việc tiêu diệt giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm sẽ mau đến ngày hoàn toàn thắng lợi”. Đồng thời, bài báo cũng nêu lên những khuyết điểm, nguyên nhân và sự cần thiết phải sửa chữa ngay những khuyết điểm này để phong trào thi đua phát triển rộng khắp và có kết quả hơn.

- Bài Dân chủ cũ và dân chủ mới, giải thích sự khác biệt giữa hai nền dân chủ cũ và mới và khẳng định: “Dân chủ mới là dân chủ cho toàn dân, trừ bọn phản quốc ra ngoài”, còn “dân chủ cũ là một thủ đoạn ích kỷ của bọn phản động”.

- Báo Nhân dân, số 15, ngày 5-7-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 236-238.

Tháng 7, ngày 6

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Chó cắn chó, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1855, nêu lên những mâu thuẫn trong nội bộ chính quyền Lý Thừa Vãn, nguyên nhân phản chiến của binh lính Nam Triều Tiên ngày càng tăng và chỉ rõ thực chất của quân đội đồng minh của Mỹ.

- Báo Cứu quốc, số 1855, ngày 6-7-1951.

Tháng 7, từ ngày 8 đến ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp Hội đồng Chính phủ nghe báo cáo về tình hình thế giới, tình hình quân sự sáu tháng đầu năm, tình hình trên các mặt ngoại giao, tư pháp, công an, thương nghiệp, nông nghiệp, tài chính, tiền tệ, giao thông công chính, nhân công, giáo dục, y tế và các chính sách xã hội.

Trong bài phát biểu tổng kết, Người nêu lên một số vấn đề chính:

- Ta đang trên đà thắng lợi nhưng không vì thế mà tự cao, tự đại. Về chính trị đã gần dân nhiều hơn, càng hiểu dân và được dân hiểu ta hơn. Nhân dân có tiến bộ nhiều, đã bắt đầu biết sử dụng quyền dân chủ đối với cán bộ, cơ quan. Cần đẩy mạnh hơn nữa phong trào tự phê bình và phê bình.

- Về kinh tế, tài chính, chúng ta đã có phương hướng mới, chính sách mới, hy vọng sẽ thu được kết quả tốt. Ta đã bắt đầu thống nhất quản lý chi thu, công việc buôn bán bắt đầu có nền nếp. Chúng ta cần học hỏi nhiều và làm việc nhiều hơn nữa.

- Tình hình thế giới hiện nay có ảnh hưởng nhiều đến công cuộc kháng chiến của ta. Phương châm chính sách của ta: đánh du kích, trường kỳ gian khổ kháng chiến là đúng. Phải tăng cường tự vệ, giữ bí mật, tập quân sự đề phòng bất trắc, công tác này phải làm một cách thiết thực...

- Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 7, ngày 9

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhan đề Nói thật mất lòng, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1857. Bài báo đưa tin bà Phintơn (Filton), giáo sư triết học Anh, do tố cáo về tội ác của quân đội Anh và Mỹ trong cuộc chiến tranh xâm lược Triều Tiên, dấy lên làn sóng đấu tranh của nhân dân Anh phản đối cuộc chiến tranh Triều Tiên và buộc Chính phủ Anh phải rút quân khỏi Triều Tiên nên đã bị Chính phủ cách chức giáo sư và bị quy tội phản quốc. Tác giả kết luận: "Một đế quốc xưng hùng xưng bá, mà sợ một người đàn bà nói thật. Uy quyền của phản động là như thế đó!".

- Báo Cứu quốc, số 1857, ngày 9-7-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 239.

Tháng 7, ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Sắc lệnh số 38/SL, sáp nhập Nha Thông tin thuộc Bộ Nội vụ vào Thủ tướng phủ.

- Sắc lệnh số 39/SL, bổ nhiệm ông Tố Hữu giữ chức Giám đốc Nha Thông tin thuộc Thủ tướng phủ thay ông Trần Văn Giàu nhận công tác khác.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 7, ngày 11

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Công trái, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1859, nêu lên hai cách tuyên truyền mua công trái của Liên Xô và của ta. Từ đó, tác giả chỉ rõ: những khuyết điểm mà cán bộ ta mắc phải khi tuyên truyền là "còn dùng cách quan liêu, mệnh lệnh" và kết luận cán bộ ta phải "tẩy cho sạch bệnh quan liêu, mệnh lệnh, nếu không sẽ bị dân tẩy".

- Báo Cứu quốc, số 1859, ngày 11-7-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 240.

Tháng 7, ngày 12

Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 16:

- Bài Phê bình, nêu lên ý nghĩa, mục đích và nguyên tắc trong phê bình.

- Bài Điên rồ nhất thế giới, chỉ trích sự khoe khoang của Mỹ về sự viện trợ cho các nước, nhưng kết quả “vừa mất tiền, vừa bị thua thâm”.

- Báo Nhân dân, số 16, ngày 12-7-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 241-243.

Tháng 7, ngày 14

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Quân đội thực dân Pháp, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1861. Sau khi nêu lên những thất bại của thực dân Pháp ở chiến trường Việt Nam đã làm gia tăng phong trào chống chiến tranh và phản chiến trong nhân dân và thanh niên Pháp, vì họ thấy “chiến tranh ở Việt Nam là không có mục đích, không có nghĩa lý, không có hy vọng”, tác giả kết luận: “Thực dân Pháp thất bại là vì binh lính Pháp biết rằng chiến tranh ở Việt Nam là vô lý... Vì vậy ta nhất định thắng”.

- Báo Cứu quốc, số 1861, ngày 14-7-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 244.

Tháng 7, ngày 14 và ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị mở rộng bàn về chính sách thuế nông nghiệp. Tại cuộc họp, Người nói: “Vấn đề thuế nông nghiệp là vấn đề chính trị, vấn đề Đảng. Nhân việc thuế nông nghiệp cần chỉnh đốn Đảng, giáo dục cán bộ”.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 428.

Tháng 7, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Sắc lệnh số 40/SL, ban hành bản Điều lệ tạm thời thuế nông nghiệp.

- Sắc lệnh số 41/SL, bổ nhiệm ông Nguyễn Văn Trân, nguyên Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu 3, giữ chức Phó Tổng thanh tra trong Ban Thanh tra Chính phủ.

- Sắc lệnh số 42/SL thành lập tại Thủ tướng phủ một Nha Liên lạc có nhiệm vụ nghiên cứu và đặt các đường giao thông trong nước để đảm bảo việc chuyển vận các công văn và tài liệu.

- Sắc lệnh số 43/SL, bổ nhiệm ông Trần Hiệu giữ chức Giám đốc Nha Liên lạc thuộc Thủ tướng phủ.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 7, ngày 17

Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1863.

- Bài Người vô sản và người cộng sản, chỉ rõ phẩm chất, tư cách của người cộng sản xứng đáng là người lãnh đạo những người vô sản và cũng vì mục đích của họ là mục đích của tất cả những người vô sản.

- Bài Cộng sản, thông qua trích dẫn tiếng nói chống chiến tranh xâm lược của chủ nghĩa đế quốc, đòi hòa bình của một lãnh tụ công giáo người Canađa, tác giả tố cáo sự đàn áp trắng trợn của giai cấp tư sản và chủ nghĩa đế quốc đối với những người yêu chuộng hòa bình và công lý ở các nước tư bản chủ nghĩa bằng cách vu cho họ là cộng sản.

- Báo Cứu quốc, số  1863, ngày 17-7-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 245.

Tháng 7, ngày 18

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì phiên họp Hội đồng Chính phủ để xem xét tình hình thế giới và trong nước trong tháng 6-1951; nghe báo cáo về hoạt động của các ngành tài chính, ngân hàng và tình hình quân sự trong sáu tháng đầu năm, định phương hướng hoạt động cho từng ngành trong sáu tháng cuối năm.

- Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 7, ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi đồng chí Tố Hữu hỏi về việc đặt tên tờ báo Kim Đồng và đề nghị góp ý kiến với Người để viết thư gửi các cháu nhân ngày Trung Thu sắp tới.

Cùng ngày, hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 17:

- Bài Dân Mỹ chống chiến tranh, bằng cách dẫn chứng cụ thể trong xã hội Mỹ, tác giả chứng minh rằng: “Đế quốc Mỹ ra sức gây chiến. Song nhân dân Mỹ thì muốn hòa bình”. Và kết luận: “Ý dân là ý trời, đế quốc Mỹ làm trái ý dân, ý trời, cho nên chúng sẽ thất bại”.

- Bài Thực hành sinh ra hiểu biết, hiểu biết tiến lên lý luận, lý luận lãnh đạo thực hành.

Bằng cách viết giản dị, tác giả bàn thêm về mối quan hệ giữa “lý luận và thực hành, biết và làm”.

- Bút tích lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

- Báo Nhân dân, số 17, ngày 19-7-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 246, 247-257.

Tháng 7, ngày 20

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Chuyện phụ nữ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1865. Tác giả viết về vai trò của người phụ nữ trong xã hội, đồng thời nêu gương thành tích của chị em phụ nữ Trung Quốc hăng hái tham gia vào phong trào chống Mỹ giúp Triều Tiên và khuyên chị em phụ nữ Việt Nam nên học tập những gương tốt đó.

- Báo Cứu quốc, số 1865, ngày 20-7-1951.

Tháng 7, ngày 22

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Sắc lệnh số 44/SL, bãi bỏ thuế môn bài, thuế lãi doanh nghiệp, thuế lợi tức tổng hợp và các thứ thuế gián thu hiện hành. Và đặt ra hai thứ thuế sau:

1. Thuế nông nghiệp và thương nghiệp cho các hoạt động về công nghiệp và thương nghiệp.

2. Thuế hàng hoá cho các nông phẩm và công nghệ phẩm.

- Sắc lệnh số 45/SL, cách chức ông Lê Thành An, Đổng lý Văn phòng Bộ Thương binh, Cựu binh đã phạm một số sai lầm trong công tác đưa ra truy tố trước tòa án.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 7, ngày 23

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nhân dân Đức phản đối Mỹ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1867, tố cáo đế quốc Mỹ âm mưu tái vũ trang ở Đức, Nhật và chỉ rõ phong trào phản đối âm mưu của Mỹ của nhân dân hai nước này thể hiện qua kết quả cuộc trưng cầu dân ý ở Đức. Kết luận bài báo, tác giả khẳng định: "Ý dân là ý trời. Dù Mỹ có nhiều đôla, nhiều bom nguyên tử" nhưng không thể làm lay chuyển được lòng dân.

- Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 444.

- Báo Cứu quốc, số 1867, ngày 23-7-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 258.

Tháng 7, ngày 25

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Cọp, nai, thỏ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1869.

Dẫn lời khai của một hạ sĩ quan Pháp bị ta bắt ở Ninh Bình, tác giả tố cáo tội ác của thực dân Pháp đối với đồng bào ta nói chung, đồng bào công giáo nói riêng và cho rằng, sở dĩ ta thắng, địch thua là vì cán bộ, bộ đội và nhân dân ta biết giữ bí mật.

- Báo Cứu quốc, số 1869, ngày 25-7-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 259.

Tháng 7, ngày 26

Nhân ngày thương binh, liệt sĩ (27-7), Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi cho cụ Bộ trưởng Bộ Thương binh, Cựu binh, nhờ cụ Bộ trưởng chuyển cho anh em thương binh kiểu mẫu mấy bộ quần áo mà đồng bào đã biếu Người.

Người nhắc nhở chính quyền các cấp, các đoàn thể và đồng bào phải có những biện pháp lâu dài, thiết thực để đền đáp lại cho xứng đáng với sự hy sinh, mất mát của anh em thương binh, đó là: mỗi xã trích một phần ruộng công, hoặc mượn ruộng của người có hằng tâm, hằng sản hay vỡ hoang để tổ chức cày cấy, chăm nom, gặt hái, thu mượn hoặc khai thác được mà đón nhiều hoặc ít anh em thương binh.

Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Phụ nữ kiểu mẫu, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 18 nêu lên một số “mẩu chuyện rất bình thường, mà rất vĩ đại” của các mẹ, các chị trong việc chăm sóc thương binh, giúp đỡ bộ đội... và cho rằng “đó là lòng chí công vô tư mà chúng ta đều phải học theo”.

- Báo Nhân dân, số 18, ngày 26-7-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 261-262, 260.

Tháng 7, ngày 28

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đời sống Mỹ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1871. Tác giả trích đăng lời của hai tờ báo Mỹ “Vệ quốc (National Guardian)Diễn đàn nhân dân (Public Forum), vạch rõ mâu thuẫn giữa lời nói và việc làm trong đời sống Mỹ. Đó là, để phục vụ chiến tranh, Mỹ ngày càng đục khoét nhân dân, làm cho đời sống của người dân Mỹ vô cùng cực khổ, nhưng lại luôn luôn tuyên truyền rằng dân Mỹ rất sung sướng. Do vậy: “Mỹ mà không đẹp”.

- Báo Cứu quốc, số 1871, ngày 28-7-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 263.

Tháng 7, ngày 31

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Một lũ vương, bá, hoàng đế kéo nhau lên đoạn đầu dài, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1873. Tác giả cho biết, cuối tháng 5-1951, Tòa án nhân dân Bắc Kinh (Trung Quốc), tuyên phạt án tử hình 221 tên phản động (trong đó có những tên như Hoạt Diêm Vương, Đông, Tây, Nam, Bắc bá, Thổ Hoàng đế, Dương Hoàng đế, Địa Hoàng đế...) và cho rằng ở Việt Nam chỉ có một ngụy hoàng đế, nhưng tội ác của nó lại to gấp mấy lần tội ác của lũ kia, vì nó đã mấy lần buôn dân bán nước.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

- Quyết định số 46-QĐ, bác đơn xin ân giảm tội của hai phạm binh.

- Quyết định số 47-QĐ, ân giảm tội cho một phạm nhân.

- Báo Cứu quốc, số 1783, ngày 31-7-1951.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen cán bộ, chiến sĩ, bộ đội địa phương Hà Đông đã cùng bộ đội chủ lực dũng cảm đánh thắng địch ở Chợ Cháy, Trầm Lộng (nam Hà Đông) và “khuyên các chú học tập kinh nghiệm trong trận vừa qua, ra sức củng cố lực lượng của mình, để tranh lấy thắng lợi mới to hơn nữa, nhiều hơn nữa”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 264.

Tháng 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Chính ủy Văn Tiến Dũng để chuyển đến các cán bộ và chiến sĩ trong Đại đoàn 320. Người cảm ơn các chiến sĩ đã biếu Người một lá cờ của ngụy quyền do đơn vị lấy được trong chiến dịch vừa qua và căn dặn các chiến sĩ cố gắng chỉnh huấn đến nơi đến chốn, thông suốt tư tưởng, đoàn kết chặt chẽ, đồng cam cộng khổ từ trên xuống dưới, kiên quyết vượt mọi khó khăn hoàn thành tốt nhiệm vụ.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 265.

Tháng 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Đại hội giáo dục toàn quốc, góp một số ý kiến vào việc thảo luận của Đại hội. Người nhắc nhở “Đại hội nên chú ý làm thế nào cho việc giáo dục liên kết với đời sống của nhân dân, với công cuộc kháng chiến và kiến quốc của dân tộc. Làm thế nào để phối hợp việc giáo dục của trường học với việc tuyên truyền và giáo dục chính trị chung của nhân dân...”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 266.

Tháng 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Việt kiều ở Vân Nam (Trung Quốc) khen ngợi lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, nêu gương học tập để giúp nhau tiến bộ của kiều bào.

- Bản gốc bức thư, lưu tại Trung tâm lưu trữ quốc gia I, Phông Phủ Thủ tướng.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 267.

Tháng 8, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài Điếu đồng chí Hồ Tùng Mậu. Với sự đau xót không chỉ với tình đồng chí mà còn với tình cảm “thân thiết hơn anh em ruột”, Người viết: "Mất chú, đồng bào mất một người lãnh đạo tận tụy, Chính phủ mất một người cán bộ lão luyện, Đoàn thể mất một người đồng chí trung thành, và tôi mất một người anh em chí thiết. Mấy nguồn thương tiếc, cộng vào trong một lòng tôi!”.

Cùng ngày, Người gửi thư cho thanh niên cả nước khen ngợi những thành tích thi đua yêu nước và nêu lên những biện pháp cụ thể để thanh niên sửa chữa những khuyết điểm trong thi đua, để đạt được những “thành tích to hơn, nhiều hơn nữa”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 272-273, 269-271.

- Báo Nhân dân, số 20, 22, ngày 9 và 23-8-1951.

Tháng 8, ngày 2

Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 19.

- Bài Mỹ thất bại ở Trung Quốc như thế nào? Trên cơ sở những số liệu của cuốn sách trắng do Bộ Ngoại giao Mỹ xuất bản, tác giả phân tích sự thất bại của Mỹ qua việc giúp Tưởng Giới Thạch trong cuộc nội chiến ở Trung Quốc.

- Bài Em bé Trung Quốc Lưu Hồ Lan, kể về tấm gương hy sinh anh dũng của một thiếu niên Trung Quốc và kêu gọi thiếu niên Việt Nam noi gương Lưu Hồ Lan tích cực tham gia kháng chiến.

- Báo Nhân dân, số 19, ngày 2-8-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 274-276.

Tháng 8, ngày 3

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đốp! Đốp! ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1875.

Bài báo dẫn chứng về thân phận bù nhìn của Bảo Đại trước sự mâu thuẫn của quan thầy Pháp, Mỹ và chỉ ra đó “là một tiếng chuông thức tỉnh số ít người Việt còn lừng chừng”.

- Báo Cứu quốc, số 1875, ngày 3-8-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 277.

Tháng 8, ngày 6

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Công lý của Mỹ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1877.

Bài báo vạch rõ sự thật của cái gọi là “công lý” ở Mỹ qua việc Chính phủ Mỹ ngược đãi những người cộng sản bằng các thủ đoạn khác nhau, song lại dung dưỡng bọn trộm cướp, buôn lậu, giết người... để chúng giúp các ông chủ trị công nhân và công chức, phá hoại công hội và các cuộc bãi công.

- Báo Cứu quốc, số 1877, ngày 6-8-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 278.

Tháng 8, ngày 8

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Quỷ sứ Mỹ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1879. Với những bằng chứng cụ thể, tác giả lên án hành động dã man của quân đội Mỹ trong cuộc chiến tranh xâm lược Triều Tiên: ném bom cháy xuống vùng dân cư, tiêm thuốc độc vào tù binh để thí nghiệm, tiêm bệnh đậu mùa vào dân để lây bệnh cho quân đội Trung - Triều... Tác giả kết luận: “Như vậy, Mỹ không phải là quỷ sứ là gì?”.

- Báo Cứu quốc, số 1879, ngày 8-8-1951.

Tháng 8, ngày 9

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Chiến lược Mỹ ở Triều Tiên, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 20. Bằng những tư liệu của báo chí Mỹ, tác giả vạch trần và lên án tội ác dã man của đế quốc Mỹ trong cuộc chiến tranh xâm lược Triều Tiên.

- Báo Nhân dân, số 20, ngày 9-8-1951.

Tháng 8, ngày 11

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Ai giữ gìn hòa bình thế giới, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1881. Người lên án Chính phủ Mỹ, Anh, Pháp đang ra sức chuẩn bị chiến tranh, cấm các hoạt động của “Hội nghị hòa bình”, đồng thời chỉ rõ đường lối của Liên Xô và các nước dân chủ mới ban hành những luật lệ cấm tuyên truyền chiến tranh, thậm chí còn đặt giải thưởng lớn cho những người có công đặc biệt với hòa bình. Cuối bài, Người viết: “Chỉ vài việc đó đủ tỏ: Ai mưu gây chiến tranh, ai giữ gìn hòa bình?”.

- Báo Cứu quốc, số 1881, ngày 11-8-1951.

Tháng 8, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 48/SL, chỉ định ông Hoàng Hữu Nhân làm Ủy viên Ủy ban kháng chiến hành chính Liên khu Việt Bắc, thay ông Nguyễn Hữu Tạo.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 8, ngày 13

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 49/SL, quy định nguyên tắc các thể lệ và tổ chức về việc đấu tranh kinh tế với địch.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 8, ngày 14

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Lay trời chuyển đất, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1883, nêu lên kết quả và những bài học kinh nghiệm của cuộc cải cách ruộng đất ở Trung Quốc.

- Báo Cứu quốc, số 1883, ngày 14-8-1951.

Tháng 8, ngày 16

Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi nhân dịp kỷ niệm lần thứ sáu Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9. Người nhắc nhở toàn quân, toàn dân và kiều bào ở nước ngoài “mừng ngày độc lập, chúng ta phải nhớ ơn những chiến sĩ đã hy sinh cho cách mạng để tranh lại độc lập, đang kháng chiến anh dũng để giữ gìn độc lập”. Sau khi cảm ơn quân, dân ta đã anh dũng trong kháng chiến và các nước bạn đã ủng hộ cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ những chính sách mới của Chính phủ nhằm vào lợi ích của nhân dân, lợi ích của kháng chiến, kiến quốc và kêu gọi mọi người, mọi ngành đoàn kết, cố gắng thi đua tăng gia sản xuất, giết giặc lập công đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi.

Trong ngày, hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 21:

- Bài Huc (HUK), giới thiệu một tổ chức du kích mang tên Huk ở Philíppin thành lập trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Sau chiến tranh, tổ chức này tiếp tục tiến hành đấu tranh chống sự can thiệp của Mỹ vào Philíppin.

- Bài Cải tạo tư tưởng tiểu tư sản, chỉ rõ các đối tượng hợp thành vai trò, vị trí to lớn của tầng lớp tiểu tư sản trong sự nghiệp cách mạng và nêu rõ lý do, biện pháp cải tạo tư tưởng tiểu tư sản.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 279-282.

- Báo Nhân dân, số 21, ngày 16-8-1951.

Tháng 8, ngày 17

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Ba hoa, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1885, nhận xét về bệnh ba hoa nhưng thâm độc của các nghị viên, bộ trưởng Mỹ trong việc lợi dụng đôla, bom nguyên tử, trang bị vũ khí cho người nước ngoài để làm bia đỡ đạn chết thay cho người Mỹ ở chiến trường. Bài báo cũng nêu lên chỉ một câu nói của đại biểu Liên Xô đề nghị hòa bình ở Triều Tiên lại được nhân dân thế giới hưởng ứng, ủng hộ, kể cả nhân dân Mỹ và làm cho phe đế quốc hoang mang.

- Báo Cứu quốc, số 1885, ngày 17-8-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 283.

Tháng 8, ngày 21

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Thực dân" là ăn cướp dân, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1887, lên án tội ác ăn cướp của thực dân Pháp và thực dân Anh ở châu Phi. Đồng thời, Người cũng nêu lên sự giác ngộ và đấu tranh của nhân dân các xứ da đen, đặc biệt là nhân dân Gôncốt, đã thắng lợi trong cuộc bầu cử do thực dân Anh tổ chức (38 ghế đại biểu, họ tranh được 36 ghế và khẳng định: “Thắng lợi ấy rung động tất cả các thuộc địa châu Phi, và làm cho nhân dân da đen càng thêm hăng hái”.

- Báo Cứu quốc, số 1887, ngày 21-8-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 284.

Tháng 8, ngày 22

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen bộ đội Thừa Thiên về thành tích chiến đấu và chiến thắng trong trận Phú Vang (26-7-1951) và căn dặn: Không vì thắng lợi mà chủ quan khinh địch. “Phải  giúp đỡ du kích chiến tranh phát triển và củng cố khắp các nơi”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 285.

- Báo Cứu quốc, số 1889, ngày 22-8-1951.

Tháng 8, ngày 23

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh:

Đội ơn Tổ quốc nghìn trùng

Chân què tay cụt mà lòng vẫn hăng

ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 22, ca ngợi tấm gương của một thầy giáo ở Triều Tiên trong cuộc chiến đấu chống đế quốc Mỹ xâm lược. Anh đã vận động học sinh tham gia bộ đội và trực tiếp tham gia chiến đấu. Tuy bị cụt tay, chân què, nhưng anh đã vượt qua mọi khó khăn để tiếp tục phụng sự Tổ quốc bằng phụ trách công tác tuyên truyền.

- Báo Nhân dân, số 22, ngày 23-8-1951.

Tháng 8, ngày 24

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Kẻ cướp bị cướp, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1890, phân tích sự phụ thuộc về kinh tế của Anh, Pháp vào Mỹ, đã dẫn tới sự phụ thuộc cả về chính trị, quân sự không khác gì thuộc địa của Mỹ.

- Báo Cứu quốc, số 1890, ngày 24-8-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 286.

Tháng 8, ngày 25

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng Chính phủ và nhân dân Ấn Độ, Đại Hồi và Nam Dương 3) nhân dịp các nước này kỷ niệm ngày độc lập.

- Báo Cứu quốc, số 1891, ngày 25-8-1951.

Tháng 8, ngày 25

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện tới Chủ tịch Kim Nhật Thành chúc mừng kỷ niệm Quốc khánh nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên.

- Báo Cứu quốc, số 1896, ngày 1-9-1951.

Tháng 8, trước ngày 27

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cảm ơn bà Phạm Thị Dược, một bà mẹ chiến sĩ ở Tuyên Quang, đã gửi tặng Người một phiếu công trái 100kg thóc để Người làm giải thưởng thi đua.

Cùng thời gian này, Người gửi thư cảm ơn ông Vũ Đình Dộc, cơ sở đại lý báo Cứu quốc ở Bình Ca (Tuyên Quang), đã gửi tặng Người hai phiếu công trái trị giá 100kg thóc để Người làm giải thưởng thi đua và gửi thư biểu dương cháu Nguyễn Thị Lương ở bến đò Mộc, xã Minh Quang, huyện Bất Bạt, tỉnh Sơn Tây (nay thuộc tỉnh Hà Tây) đã có thành tích mót nhặt lúa rơi bán lấy tiền giúp bộ đội.

- Báo Cứu quốc, số 1892, ngày 27-8-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 288, 287, 289.

Tháng 8, ngày 27

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nhà giàu đổ gạo, nhà nghèo nhịn cơm, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1892, phân tích một nghịch lý nhưng có thật ở xã hội tư bản: dù được mùa nhưng dân cày vẫn đói khổ. Vì để giữ giá, chính phủ và các nhà tư bản sẵn sàng đổ sản phẩm đi chứ không bán rẻ cho dân.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 50/SL, truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh hạng ba cho cụ Hồ Tùng Mậu, Tổng Thanh tra Chính phủ, một nhà cách mạng lão thành trọn đời tranh đấu cho Tổ quốc, cho nhân dân.

- Báo Cứu quốc, số  1892, ngày 27-8-1951.

- Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 8, ngày 29

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Mỹ đã phá sản ở châu Á, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1894. Sau khi phân tích nhận định của viên quan tòa Tối cao pháp viện ở Mỹ rằng “châu Á đang cách mạng”, “không có sức gì trong thế giới ngăn trở được nó”. “Dù Mỹ đưa ra bao nhiêu súng đạn và đôla cũng không thể chống lại phong trào cách mạng ở các nước châu Á”, tác giả kết luận: “Chính sách Mỹ đã phá sản rồi”.

- Báo Cứu quốc, số 1894, ngày 29-8-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 290.

Tháng 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho các cháu nhi đồng Việt Nam nhân kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9. Trong thư có đoạn: “Ngày nay, người lớn kháng chiến để giành lại độc lập, thì mai sau các cháu phải giữ vững nền độc lập của ta. Vì vậy các cháu phải cố gắng thi đua học tập và làm việc hơn nữa”.

- Tài liệu đánh máy của Văn phòng Phủ Chủ tịch, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự buổi họp chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương lần thứ hai. Cuối buổi họp, Người nói với đồng chí Trường Chinh: Trong các cuộc họp, nên nhắc các đại biểu đối đãi tử tế, thân mật với các anh em giúp việc, tiếp tế, tự vệ, liên lạc, v.v.. Đó là một điều quan trọng.

Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Tiền xương máu, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1896. Bằng những số liệu cụ thể, tác giả đã thống kê những món lợi kếch sù mà tư bản Pháp thu được từ cuộc chiến tranh ở Việt Nam (Hãng cao su Đất Đỏ: 610 vạn đồng; Hãng cao su Cao Miên: 220 vạn đồng; Hãng canh tác vùng nhiệt đới: 18 vạn đồng)... để đi tới kết luận: “Đây cũng là một tài liệu tốt cho anh em vận động binh lính Pháp và ngụy binh. Vì lính Pháp và ngụy binh sẽ thấy rõ: họ hy sinh cho ai”.

- Trường Chinh: Sổ công tác, quyển 6, bản gốc lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng.

- Báo Cứu quốc, số 1896, ngày 1-9-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 291.

Tháng 9, ngày 2

Báo Nhân dân, số 23, đăng hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B:

- Bài Cần tẩy sạch bệnh quan liêu mệnh lệnh, chỉ rõ những biểu hiện, tác hại và cách chữa bệnh quan liêu.

- Bài Phương Đông và phương Tây, nêu những ví dụ ở phương Đông hay phương Tây, mọi người đều oán ghét chiến tranh xâm lược, mong muốn hòa bình nhưng chỉ thể hiện bằng những hành động cá nhân, tiêu cực và Người chỉ rõ cách thức chống chiến tranh là: Nhân dân các nước bị xâm lược phải đoàn kết chặt chẽ kiên quyết kháng chiến, tiêu diệt đế quốc. Nhân dân các nước khác thì đoàn kết chặt chẽ phản đối chiến tranh, ủng hộ hòa bình.

Báo Quân đội nhân dân, số 31, đăng Thư gửi lớp cán bộ cung cấp, nhấn mạnh “việc cung cấp cũng quan trọng như việc trực tiếp đánh giặc”. Người nhắc nhở: “Cách mạng cũng như một bộ máy, phải có người phân công, người làm việc này, người làm việc khác, nhưng việc nào cũng cần thiết, cũng quan trọng...”. Do đó cán bộ cung cấp:

"Phải có kế hoạch đầy đủ, sổ sách rành mạch.

Phải thấy trước, lo trước.

Phải có sáng kiến và tháo vát.

Phải thật sự cần, kiệm, liêm, chính”.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết Lời giới thiệu cho cuốn Tỉnh ủy bí mật của tác giả A.Phêđôrốp (Liên Xô). Trong Lời giới thiệu có đoạn: “Du kích là một lực lượng cực kỳ to lớn trong chiến tranh giải phóng dân tộc”, “Du kích làm cho địch có mắt cũng như mù, có tai cũng như điếc, có chân tay cũng như què...”.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 292-293, 294, 295, 296.

- Báo Nhân dân, số 23, ngày 2-9-1951.

- A.Phêđôrốp: Tỉnh ủy bí mật, Nguyễn Du Kích dịch, Nxb. Văn nghệ, 1951.

Tháng 9, ngày 4

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Tiểu chiếnĐại chiến”, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1898. Bằng cách so sánh con số tổn thất của Mỹ trong cuộc chiến tranh Triều Tiên (tiểu chiến) gấp bốn lần so với Chiến tranh thế giới thứ hai (đại chiến), tác giả khẳng định “Chiến tranh của Mỹ ở Triều Tiên là một cái hố không đáy”, “không nhìn thấy hy vọng thắng lợi”, và kết luận rằng, Mỹ cũng như Pháp:

 “Mong đi cướp nước người ta

Mình làm mình chết kêu mà ai thương”.

- Báo Cứu quốc, số 1898, ngày 4-9-1951.

Tháng 9, ngày 6

 Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng tới Chủ tịch Chính phủ nước Cộng hòa nhân dân Bungari Sécvăngcốp nhân dịp kỷ niệm lần thứ 51 ngày sinh của ông.

Trong ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đắp đê bằng thân người, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 24. Sau khi ca ngợi các chiến sĩ giải phóng quân Trung Quốc đã dũng cảm cứu đê trong mùa lũ ở tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc) và cho rằng tinh thần phục vụ nhân dân đó cũng là tinh thần của quân đội Việt Nam, tác giả kết luận: “Với tinh thần ấy đánh giặc nào cũng thắng, làm việc gì cũng được”.

- Báo Cứu quốc, số  1905, ngày 14-9-1951.

- Báo Nhân dân, số 24, ngày 6-9-1951.

Tháng 9, ngày 7

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Da đen nhưng lòng đỏ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1900. Qua một đoạn trích trong một bức thư của 54 người lính da đen từ Triều Tiên gửi về phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ ở Triều Tiên, tác giả vạch trần cái gọi là “tự do, dân chủ” đối với 15 triệu người da đen ở Mỹ, thực chất họ sống như những người nô lệ. Nhưng Mỹ còn muốn mở rộng chế độ nô lệ đến toàn thế giới. Kết thúc bài báo, Người viết: "Nay đế quốc Mỹ cũng có tham vọng như phát xít Đức, thì lực lượng dân chủ hòa bình thế giới sẽ làm cho chúng "đi đời nhà ma"".

- Báo Cứu quốc, số 1900, ngày 7-9-1951.

- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 298.

Tháng 9, ngày 10

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Ơn huệ của Mỹ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1902. Bài báo so sánh chế độ giữa hai nước Đức và tố cáo nhà cầm quyền Tây Đức được Mỹ, Pháp, Anh giúp sức đã dốc hết tiền của nhằm tái vũ trang, chuẩn bị chiến tranh thế giới lần thứ ba để nhân dân đói khổ.

- Báo Cứu quốc, số 1902, ngày 10-9-1951.

Tháng 9, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho thiếu niên, nhi đồng nhân dịp Tết Trung Thu năm 1951. Người mở đầu bức thư bằng mấy câu thơ:

 “Trung Thu trăng sáng như gương

Bác Hồ ngắm cảnh, nhớ thương nhi đồng.

Sau đây Bác viết mấy dòng

Gửi cho các cháu, tỏ lòng nhớ nhung”.

Trong thư, sau khi thông báo đã nhận được thư của nhi đồng vùng tạm chiếm và nhi đồng các nơi báo cáo thành tích thi đua, Người giải thích về ý nghĩa ngày 1-6- và căn dặn nhi đồng cả nước những việc cụ thể nên làm, những việc phải làm trong sinh hoạt đội, trong học tập và cả khi vui chơi, để trở thành những người có ích cho Tổ quốc, cho kháng chiến.

- Báo Nhân dân